Original research article
Humanities Review

Zbigniew Herbert. The Poet of Tenderness and Fervor

2026, No. 1

Karol Hryniewicz

0000-0003-0221-7337

University of Warsaw, Faculty of Polish Studies, Institute of Polish Literature, Department of 20th- and 21st-Century Literature

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2026-4.8

Publication date

17.10.2026

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

literary studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 399 KB

Article

Number of views:4

Number of downloads:1

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

This article explores Zbigniew Herbert’s poetry, focusing on its roots in tenderness and fervor – qualities that enrich its widely recognized classicist dimension. The study highlights three defining facets of his poetic imagination: memory, compassion, and wonder. As demonstrated through selected examples, the interplay of these motifs reveals Herbert as a poet unwavering in his dedication to truth, goodness, and beauty, while remaining acutely sensitive to individual suffering, historical trauma, and the moral fabric of culture. Furthermore, the poet’s philosophical inspirations – most notably the thought of Henryk Elzenberg and Izydora Dąmbska – serve as a vital interpretive framework. Ultimately, Herbert emerges as an artist who bridges intellectual discipline with profound ethical engagement and empathy for the world.

Keywords:

Zbigniew Herbert,tenderness,fervor,classicism,philosophy

Bibliography

Bernacki Marek, Motyw podróży jako metafory drogi życia. Konstandinos Kawafis Itaka – Zbigniew Herbert Podróż, Modlitwa Pana Cogito – podróżnika, w: Świat piękny i bardzo różny. Szkice o Wojażach Pana Cogito, red. Józef Maria Ruszar, Dorota Siwor, Kraków: JMR Trans-Atlantyk, Instytut Myśli Józefa Tischnera 2018.

Cieślak-Sokołowski Tomasz, Lektury filozoficzne młodego Herberta. Kwerenda archiwalna, w: Wyraz wyłuskany z piersi. Szkice o twórczości Zbigniewa Herberta (Pamięć i tożsamość), red. Józef Maria Ruszar, Marek Zieliński, Lublin: Gaudium 2006.

Drażyńska-Suchańska Marta, Empatia – emocje i styl, w: Pojęcia kiełkujące z rzeczy. Filozoficzne inspiracje w twórczości Zbigniewa Herberta, red. Józef Maria Ruszar, Kraków: Platan 2010.

Elzenberg Henryk, Kłopot z istnieniem. Aforyzmy w porządku czasu, Toruń: Wydawnictwo UMK 2002.

Elzenberg Henryk, Próby kontaktu. Eseje i studia krytyczne, Kraków: Wydawnictwo Znak 1966.

Herbert nieznany. Rozmowy, oprac. Henryk Citko, Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich 2008.

Herbert Zbigniew, Dramaty, wstęp i przypisy Jacek Kopciński, oprac. Grzegorz Wroniewicz, Warszawa: Towarzystwo „Więź” 2008.

Herbert Zbigniew, Labirynt nad morzem, Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich 2000.

Herbert Zbigniew, Wiersze zebrane, oprac. Ryszard Krynicki, Kraków: Wydawnictwo a5 2008.

Izydora Dąmbska 1904–1983. Materiały z sympozjum „Non est necesse vivere, necesse est philosophari”..., oprac. Jerzy Perzanowski, Kraków: Polska Akademia Umiejętności 2001.

Kilanowski Piotr, W poszukiwaniu źródeł poezji. Las Ardeński Zbigniewa Herberta: w: Zemsta ręki śmiertelnej: interpretacje wierszy poetów XX wieku, red. Józef Maria Ruszar, Dorota Siwor, Kraków: JMR Trans-Atlantyk, Instytut Myśli Józefa Tischnera 2017.

Kleszcz Leszek, Nietzsche – Elzenberg – Herbert, w: Pojęcia kiełkujące z rzeczy. Filozoficzne inspiracje w twórczości Zbigniewa Herberta, red. Józef Maria Ruszar, Kraków: Platan 2010.

Platon, Państwo [VI 486 a], przeł. Władysław Witwicki, Warszawa: Altaya i DeAgostini 2003.

Platon, Teajtet [155 d], przeł. Władysław Witwicki, w: idem, Dialogi, t. II, Kęty: Wydawnictwo Antyk 2005.

Platon, Uczta, przeł. Władysław Witwicki, w: idem, Dialogi, t. II, Kęty: Wydawnictwo Antyk 2005.

Rembierz Marek, Etos filozofii i „smak życia wysokiego”. Filozofia jako ćwiczenie duchowe w korespondencji Zbigniewa Herberta z Henrykiem Elzenbergiem (prolegomena), w: „We mnie jest płomień który myśli” – glosy do Herberta (w 10. rocznicę śmierci Poety), red. Marek Bernacki, Bielsko-Biała: Wydawnictwo ATH w Bielsku-Białej 2009.

Ruszar Józef Maria, Słońce Republiki. Cywilizacja rzymska w twórczości Zbigniewa Herberta, Kraków: Akademia Ignatianum, JMR Trans-Atlantyk 2014.

Sioma Radosław, Krzesło i zmięta serweta szkice o poezji Zbigniewa Herberta, Kraków: JMR Trans-Atlantyk, Instytut Myśli Tischnera 2017.

Śniedziewska Magdalena, Wierność rzeczywistości. Zbigniew Herbert o postawie wobec świata i problemach jego reprezentacji, Kraków: JMR Trans-Atlantyk 2013.

Stankowska Agata, „Oddaj puste siodło”. Dokąd prowadzi Podróż Zbigniewa Herberta, w: Kłusownik i myśliwi. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta, red. Justyna Pyzia, Józef Maria Ruszar, Toruń: Instytut Literatury 2020.

Statnik Ireneusz, Sens i pamięć, „Pogranicza. Szczeciński Dwumiesięcznik Kulturalny” 2008, nr 3.

Sznajderski Tadeusz, Henryk Elzenberg i Zbigniew Herbert – niezależny mistrz i jego uczeń, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” 2017, nr 4.

Szóstak Anna, Wielkie Teraz czasu mitycznego jako aktualizacja historii i poszukiwanie sensu w poezji Zbigniewa Herberta, w: Bór nici. Wątki klasyczne i romantyczne w twórczości Zbigniewa Herberta, red. Małgorzata Mikołajczak, Marek Adamiec, Kraków: Platan 2011.

Szymborska Wisława, Wypowiedź po śmierci Zbigniewa Herberta, „Gazeta Wyborcza” z dn. 29.07.1998, dodatek, s. 3.

Tyl Mirosław, Elzenberg i Herbert, w: Pojęcia kiełkujące z rzeczy. Filozoficzne inspiracje w twórczości Zbigniewa Herberta, red. Józef Maria Ruszar, Kraków: Platan 2010.

Vogel Cornelia J. de, Philosophia, part I: Studies in Greek Philosophy, Assen: Van Gorcum 1970.

Subiektywne, Zbigniew Herbert – Henryk Elzenberg. Korespondencja, red. Barbara Toruńczyk, Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich 2002.

Zbigniew Herbert – Jerzy Zawieyski. Korespondencja 1949–1966, red. Paweł Kądziela, Warszawa: Biblioteka „Więzi” 2002.

Similar publications