Klin and His Contemporaries: Arguments in the Reception of the First Part of 'Szkice' ('Sketches') by Julian Kaliszewski

2025, 69, No. 4


Publication date

28.06.2026

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

archeology, philosophy, linguistics, history, culture and religion studies, arts studies, literary studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 426 KB

Article

Number of views:160

Number of downloads:108

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The article concerns the reception of three texts included in the first part of 'Szkice' ('Sketches') by Julian Kaliszewski (Klin). It discusses reviews of these works published in the Warsaw press between 1868 and 1869, in the context of the major debates at the turn of the 1860s and 1870s. The polemics surrounding 'Szkice' rhetorically intensified contemporary critical discourse, while at the same time revealing a substantial degree of convergence in critical assessments, a situational fluidity of evaluative criteria, and argumentative patterns that frequently reappeared in other debates of the period in markedly different configurations. The article aims to demonstrate that the reception of Kaliszewski’s work, owing to his resistance to clear-cut ideological classification, brought together diverse elements of the intellectual ferment of the period, often identified as distinct or even adversarial, without, however, negating the emerging worldview distinctions within contemporary journalism.

Keywords:

Bibliography

Adamczyk Zdzisław Jerzy, Cenzura, w: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. Józef Bachórz, Alina Kowalczykowa, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1994, s. 125–131.

Adamiec Marek, Oni i Norwid. Problemy odbioru twórczości Cypriana Norwida w latach 1840–1883, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1991.

[B. a.], (Art. nad.), „Kurier Warszawski” 1869, nr 215, s. 2.

[B. a.], Kronika bibliograficzna, „Przegląd Tygodniowy” 1868, nr 42, s. 373–374.

[B. a.], (Kurierek), „Dziennik Warszawski” 1869, nr 207, s. 2117–2118.

[B. a.], Panu Klinowi…, „Kurier Warszawski” 1868, nr 217, s. 4.

[B. a.], „Szkice”, skreślił Klin…, „Gazeta Warszawska” 1868, nr 106, s. 1.

[B. a.], „Szkice”, skreślił Klin…, „Gazeta Warszawska” 1869, nr 210, s. 1.

[B. a.], Tydzień warszawski, „Przegląd Tygodniowy” 1868, nr 18, s. 171.

[B. a.], Wiadomości bieżące miejscowe, „Kurier Codzienny” 1868, nr 94, s. 2–3.

[B. a.], Wiadomości literackie, artystyczne i naukowe, „Gazeta Polska” 1869, nr 208, s. 1.

[B. a.], Wiadomości literackie, „Kurier Codzienny” 1868, nr 99, s. 2–3.

[B. a.], Wiadomości literackie, „Kurier Codzienny” 1868, nr 221, s. 4–5.

Borejsza Jerzy Wojciech, Noc postyczniowa, w: idem, Piękny wiek XIX, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2010, s. 253–272.

Budrewicz Tadeusz, Model poezji w „Przeglądzie Tygodniowym” (rekonesans), w: Pozytywiści warszawscy. „Przegląd Tygodniowy” 1866–1876, seria I: Studia, rewizje, konteksty, red. Anna Janicka, Białystok: Wydawnictwo Alter Studio 2015, s. 95–115.

Budrewicz Tadeusz, Sobieraj Tomasz, W sprawie przełomu pozytywistycznego. Spory krytyczne wokół „Zarysu literatury polskiej z ostatnich lat szesnastu” Piotra Chmielowskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 2015.

Chmielowski Piotr, Zarys literatury polskiej z ostatnich lat dwudziestu, Warszawa: Nakładem Księgarni A.W. Gruszeckiego 1886.

Chmielowski Piotr, Zarys literatury polskiej z ostatnich lat szesnastu, Wilno: Wydawnictwo E. Orzeszkowej i S-ki 1881.

Janicka Anna, Trans-„formacja”. „Przegląd Tygodniowy” 1866: numer pierwszy, w: Literatura i kultura lat 60. XIX wieku między polityką a prywatnością. Dyslokacje, red. Urszula Kowalczuk, Damian Włodzimierz Makuch, Dawid Maria Osiński, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2019, s. 248–264.

Klin [Kaliszewski Julian], (Art. nad.), „Kurier Warszawski” 1869, nr 213, s. 3.

Klin [Kaliszewski Julian], [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1869, nr 36, s. 7.

Klin [Kaliszewski Julian], Szkice. Część I, Warszawa: W Drukarni Czerwińskiego i spółki 1868.

Kowalczuk Urszula, Wartościowanie poezji w „Zarysie literatury polskiej z ostatnich lat szesnastu” Piotra Chmielowskiego. Kilka punktów widzenia, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2012, nr 19 (39), s. 61–74.

Lubowski Edward, Do redakcji czasopisma „Kłosy”, „Kłosy” 1872, nr 343, s. 67–68.

Lubowski Edward, Pokłosie, „Kłosy” 1868, nr 50, s. 271–272.

Lubowski Edward, Pokłosie, „Kłosy” 1868, nr 173, s. 222–223.

Płachecki Marian, Wojny domowe. Szkice z antropologii słowa publicznego w dobie zaborów (1800–1880), Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN 2009.

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. Janina Kulczycka-Saloni, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1985.

[Przyborowski Walery?] [Kaliszewski Julian?], Stara i młoda prasa: Przyczynek do historii literatury ojczystej 1866–1872: Kartki ze wspomnień Eksdziennikarza, przygotowała do druku i posłowiem opatrzyła Dobrosława Świerczyńska, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN 1998.

Słownik pseudonimów pisarzy polskich, t. 2, red. Edmund Jankowski, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1995.

Słownik pseudonimów pisarzy polskich, t. 3, red. Edmund Jankowski, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1996.

Sobieraj Tomasz, Formacyjny charakter „Zarysu literatury polskiej z ostatnich lat szesnastu” Piotra Chmielowskiego, „Rocznik Słupski” 2011, nr 9, s. 73–82.

Sztachelska Jolanta, Piotr Chmielowski i legenda pozytywizmu, w: Piotr Chmielowski i Antoni Gustaw Bem. Konferencja ogólnopolska w 150 rocznicę ich urodzin, red. Zbigniew Przybyła, Częstochowa: Księgarnia Akademicka 1999, s. 41–51.

Świerczyńska Dobrosława, Julian Kaliszewski – pisarz zapomniany, „Pamiętnik Literacki” 1986, z. 4, s. 173–205.

Tomkowski Jan, Esej o zabijaniu poetów, w: idem, Samobójcy i marzyciele. O zabijaniu poetów, Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej 2002, s. 11–37.

Warzenica Ewa, Pozytywistyczny „obóz młodych” wobec tradycji wielkiej poezji romantycznej (lata 1866–1881), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1968.

Warzenica-Zalewska Ewa, Przełom scjentystyczny w publicystyce warszawskiego „obozu młodych” (lata 1866–1876), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1978.

[Wiślicki Adam?], Fabrykacja krawatów, „Przegląd Tygodniowy” 1869, nr 7, s. 49–50.

[Wiślicki Adam], Groch na ścianę. Parę słów do całej plejady zapoznanych wieszczów naszych, „Przegląd Tygodniowy” 1867, nr 49, s. 391–393.

Wiślicki Adam, Najnowsza plejada młodych poetów warszawskich. II. Miron, „Przegląd Tygodniowy” 1869, nr 35, s. 294–296.

Wiślicki Adam, Nule, „Przegląd Tygodniowy” 1869, nr 41, s. 341–343.

Wóycicki Kazimierz, Walka na Parnasie i o Parnas, Kraków: Druk W.L. Anczyca i spółki 1928.

– (A.n.), [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 214, s. 3–4.

– K –, [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 223, s. 2–3.

– Ł – [Łuniewski Kazimierz], [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 210, s. 2–3.

– R – [Statkowski Julian], [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 220, s. 2.

– R – [Statkowski Julian], [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1869, nr 214, s. 1.

– X – [Michaux Aleksander], [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 98, s. 2.

– δ –, [Bez tytułu], „Kurier Warszawski” 1868, nr 56, s. 1–2.

Similar publications