Humanities Review
en

Clotilde Garosci, Silvano De Fanti i Mickiewiczowskie realia: dwa włoskie przekłady "Pana Tadeusza"

2025, 69, No. 1

University of Warsaw, Department of Italian Studies

University of Warsaw, Department of Italian Studies


Publication date

08.06.2025

Publishing model

open access

License type


Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 586 KB

Article

Number of views:46

Number of downloads:18

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

This article presents a survey and comparative analysis of the strategies and techniques employed by two Italian translators of 'Pan Tadeusz', Clotilde Garosci and Silvano De Fanti, in order to render the historical, social and cultural realia of the work. Using the categorisations proposed by Lia Bazzanini and Elżbieta Skibińska, realia shall be divided into geographical and natural (toponyms, environment), historical-cultural and social (customs, daily life, sayings and proverbs), those concerning social structure (titulature, administration) and anthroponyms and intransitive names. The analysis is based on the methodology proposed by Krzysztof Hejwowski.

Keywords:

Bibliography

Agosti Garosci Cristina, Introduzione, w: Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, przeł. Clotilde Garosci, wstęp Cristina Agosti Garosci, Torino: Einaudi 1955, s.VII–XXVI.

Amenta Alessandro, Le sorelle Garosci traduttrici dal polacco, w: Maestri della polonistica italiana. Atti del convegno dei polonisti italiani 17–18 ottobre 2013, red. Marina Ciccarini, Piotr Salwa, Roma: Accademia Polacca delle Scienze Biblioteca e Centro di Studi a Roma 2014, s. 27–35, https://unora.unior.it/bitstream/11574/184142/2/Conferenze_129_Maestri.pdf [dostęp 02.05.2024].

Balcerzan Edward, Przekład poetycki w systemie kultury literackiej, w: idem, Literatura z literatury (strategie tłumaczy), Katowice: Śląsk 1998, s. 151–161, https://polona.pl/item-view/6d20dfa¬6-0a0f-4926-934c-bf721c0d0621?page=154 [dostęp 21.03.2025].

Bazzanini Lia, Tradurre realia: le espressioni culturo-specifiche nelle edizioni italiane della Wendeliteratur, Bologna: Bononia University Press 2011.

Bór, w: Samuel Bogumił Linde, Słownik języka polskiego, t. I, cz. I, Warszawa: Drukarnia Ks. Pijarów 1807, s. 145.

Bór, w: Słownik języka polskiego pod redakcją W. Doroszewskiego, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/ bor;5414508.html [dostęp 22.03.2025].

Bór, w: Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl/haslo/podglad/10554/bor [dostęp 10.06.2024].

De Fanti Silvano, „Messer Taddeo”, epos nazionale e dimensione esistenziale, w: Adam Mickiewicz, Messer Taddeo, przeł. Silvano De Fanti, Venezia: Marsilio 2018, s. 9–39.

De Fanti Silvano, Kariera Panatadeuszowego „matecznika”, „Pamiętnik Literacki” 2005, nr 96/4, s. 173–183, https://bit.ly/4hsEn6k [dostęp 10.05.2024].

Dziewiętnastowieczne słowniczki gwarowe z Polski północno-wschodniej, red. Bogusław Nowowiej¬ski, Beata Kuryłowicz, cz. 2, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku 2020.

Farini Plinio, Ascari Armando, Dizionario della lingua italiana di caccia, s.l.: Garzanti 1941, https:// www.earmi.it/download/libri/caccia.pdf [dostęp 5.06.2024].

Grabowski Artur, Laudacja prof. Artura Grabowskiego dla prof. Silvana De Fantiego z okazji wręcze¬nia mu Nagrody Transatlantyk za 2022 rok, Instytut Książki, 3.06.2022, https://instytutksiazki. pl/aktualnosci,2,polak-we-wloskim-garniturze-laudacja-dla-prof-silvana-de-fantiego,7689.html [dostęp 04.06.2024].

Hejwowski Krzysztof, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa: PWN 2012.

Krzyżanowski Julian, Objaśnienia Wydawcy, w: Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Kraków: Czytelnik 1949, s. 395–440.

Labuda Aleksander Wit, „Pan Tadeusz” we francuskiej tradycji przekładowej, „Pamiętnik Literacki” 1993, z. 3/4, s. 63–74, https://bit.ly/4hsDWsI [dostęp 03.05.2024].

Messere, w: Dizionari Garzanti Linguistica, https://www.garzantilinguistica.it/ricerca/?q=messere [dostęp 09.05.2024]

Messere, w: Vocabolario Treccani, https://www.treccani.it/vocabolario/messere/ [dostęp 09.05.2024].

Mickiewicz Adam, Messer Taddeo, przeł. Silvano De Fanti, Venezia: Marsilio 2018.

Mickiewicz Adam, Objaśnienia, w: idem, Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, wyd. 14, oprac. Stanisław Pigoń, Julian Maślanka, Wrocław: Ossolineum 2018, s. 561–581.

Mickiewicz Adam, Pan Taddeo Soplitza, przeł. Clotilde Garosci, wstęp Cristina Agosti Garosci, Lanciano: Carrabba 1924.

Mickiewicz Adam, Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, wyd. 14, oprac. Stanisław Pigoń, Julian Maślanka, Wrocław: Ossolineum 2018.

Mickiewicz Adam, Pan Tadeusz, przeł. Clotilde Garosci, wstęp Cristina Agosti Garosci, Torino: Einaudi 1955.

Mickiewicz Adam, Thadée Soplitza, w: idem, Oeuvres poétiques complètes de Adam Mickiewicz, t. 2, przeł. Christian Ostrowski, Paris: Charpentier 1845.

Parkan, w: Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/ parkan;5469896.html [dostęp 21.03.2025].

Półgęsek, w: Samuel Bogumił Linde, Słownik języka polskiego, t. 4, Lwów: Drukarnia Zakładu Ossolińskich 1858, s. 303.

Półgęsek, w: Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. 4, Warszawa: Piotr Laskauer i Spółka 1903, s. 111.

Przybylska Renata, Formy zwracania się do osób drugich w Panu Tadeuszu, w: Mickiewicz i Kre-sy: rozprawy przedstawione na międzynarodowej sesji naukowej w Krakowie 4–6 grudnia 1997, red. Zofia Kurzowa, Zofia Cygal-Krupowa, Kraków: Universitas 1999, s. 111–130, https://ruj. uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/af557f83-de1b-4f60-8b1f-ccfe6e11c6b8/content [dostęp 29.05.2024].

Skibińska Elżbieta, Przekład a kultura. Elementy kulturowe we francuskich tłumaczeniach „Pana Ta¬deusza”, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 1999.

Skuza Sylwia, Cristina Agosti-Garosci i Clotilde Garosci – zapomniane tłumaczki największych dzieł literatury polskiej na język włoski, „Rocznik Przekładoznawczy” 2018, nr 13, s. 213–224, https:// repozytorium.umk.pl/handle/item/5618 [dostęp 02.05.2024].

https://doi.org/10.12775/RP.2018.012

Sokołowski Mikołaj, Cristina Agosti Garosci (1881–1966), „pl.it / rassegna italiana di argomenti polacchi” 2013, nr 4, s. 14–18, https://plitonline.it/2013/plit-4-2013-14-34-cristina-agosti-garosci- mikolaj-sokolowski [dostęp 02.05.2024].

Witkiewicz Stanisław, Mickiewicz jako kolorysta, Warszawa: Biblioteka Polska 1929, https://polona. pl/item-view/1807b13f-46c0-4db9-8219-0ce0101432ba?page=4 [dostęp 6.06.2024].

Wyka Kazimierz, Pierwiastki powieściowe „Pana Tadeusza”, „Pamiętnik Literacki” 1956, nr 47, s. 44–92, http://bit.ly/4kPghFN [dostęp 03.05.2024].

Zarębina Maria, Pan Tadeusz kresowy, w: Mickiewicz i Kresy: rozprawy przedstawione na między¬narodowej sesji naukowej w Krakowie 4–6 grudnia 1997, red. Zofia. Kurzowa, Zofia Cygal¬-Krupowa, Kraków: Universitas 1999, s. 19–32, https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/han-dle/11716/1209/pan_tadeusz_kresowy_zarebina_maria_000190.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp 29.05.2024].

Similar publications