Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

Peryferia kategorii kolorów żółtych w polszczyźnie w ujęciu panchronicznym

2025, 69, Numer 2

Patryk Wiśniewski

0000-0003-0594-1347

Jagiellonian University in Cracow

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2025-2.12

Data publikacji

09.12.2025

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o sztuce, filozofia, literaturoznawstwo, archeologia, nauki o kulturze i religii, historia, językoznawstwo

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 395 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:71

Liczba pobrań:69

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The aim of this article is to provide a panchronic analysis of lexical and semantic changes that have occurred on the periphery of the yellow colour category over time, based on linguistic, dictionary and corpus data. This category was one of the first colour categories to emerge, which supports the thesis of Brent Berlin and Paul Kay regarding the universal order in which colour terms appear in languages. The origins of the yellow colour category in Polish date back to the Proto-Indo-European period. Its early emergence in the language led to the dynamic development of the category and the inclusion of many lexemes over the centuries – some of which became firmly rooted in the Polish linguistic system, while others were used only temporarily. Today, the yellow colour category is still not fully developed – research shows that there are shades on the colour spectrum for which Polish is still seeking appropriate names.

Słowa kluczowe:

colour,yellow,gold,categorisation,etymology,language history,Polish

Bibliografia

Berlin Brent, Kay Paul, Basic Color Terms: Their Universality and Evolution, Berkley–Los Angeles: University of California Press 1991.

Bjelajeva Inna, Nazwy odcieni barwy żółtej w języku polskim, czeskim, rosyjskim i ukraińskim, w: Studia z semantyki porównawczej: nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne. Cz. II, red. Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2003, s. 151–162.

Bjelajeva Inna, Niepodstawowe nazwy barw w języku polskim, czeskim, rosyjskim i ukraińskim, Warszawa: Uniwersytet Warszawski Wydział Polonistyki 2005.

Fischerówna Róża, Samuel Twardowski jako poeta barokowy, „Prace Historyczno-Literackie” 1931, t. 37.

Kleparski Grzegorz A., Malicka-Kleparska Anna, Panchroniczne zagadnienia onomazjologii w ujęciu gramatyki kognitywnej, w: Podstawy gramatyki kognitywnej, red. Henryk Kardela, Warszawa: Polskie Towarzystwo Semiotyczne 1994, s. 219–242.

Kochanowski Jan, Do sąsiada¸ https://pl.wikisource.org/wiki/Do_sąsiada_(Kochanowski) [dostęp 14.01.2023].

Nowakowski Rafał, Rdza, Warszawa: Świat Książki 2008.

Skuza Sylwia, Rosso, giallo, blu, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2014.

Teodorowicz-Hellman Ewa, Postrzeganie świata roślin, zwierząt i ludzi poprzez nazwę barwy żółtej w języku polskim oraz gul w języku szwedzkim, w: Studia z semantyki porównawczej: nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne. Cz. II, red. Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2003, s. 144.

Tokarski Ryszard, Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie, Lublin: Wydawnictwo UMCS 2004.

Vaňková Irena, Kolory w czeskim językowym obrazie świata: barwa žlutá, w: Studia z semantyki porównawczej: nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne. Cz. II, red. Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2003, s. 69–98.

Zaręba Alfred, Nazwy barw w dialektach i historii języka polskiego, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1954.