Humanities Review
en

Na co nas stać? Samowiedza i wyobraźnia ekonomiczna nastolatków na łamach periodyku „Świat Młodych” w ostatniej dekadzie PRL

2025, 69, No. 4


Publication date

28.06.2026

Publishing model

hybrid

License type


Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 421 KB

Article

Number of views:0

Number of downloads:7

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The article analyzes letters published in the weekly magazine 'Świat Młodych' ['The World of Youth'] between 1978 and 1989 as a source of knowledge about the self-awareness and economic imagination of teenagers in the late Polish People’s Republic. Based on correspondence from readers and editorial materials, the article reconstructs ways of understanding money, saving, paid work, and everyday budgeting in conditions of crisis and inflation. An analysis of the source material shows that young people discussed and evaluated the mechanisms of money circulation and their own place in the economy, and 'Świat Młodych' served as an intermediary between economic education and every day life.

Keywords:

Bibliography

Bénabou Roland, Tirole Jean, Self-Knowledge and Self-Regulation: An Economic Approach, w: The Psychology of Economic Decisions. Volume 1: Rationality and Well-Being, red. Isabelle Brocas, Juan D. Carrillo, Oxford: Oxford University Press 2002, s. 137–167.

Bratkowski Stefan (oprac.), Księga dwudziestolatków 1965, układ graf. Alina Kalczyńska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry 1967.

Bren Paulina, Neuburger Mary, Introduction, w: Communism Unwrapped: Consumption in Cold War Eastern Europe, red. eidem, Oxford: Oxford University Press 2012, s. 3–19.

De Regt Ariane, Children in the 20th-Century Family Economy: From Co-Providers to Consumers, „The History of the Family” 2004, t. 9, nr 4, s. 371–384.

Doroszewski Witold (red.), Słownik języka polskiego, hasło: „nastolatek”, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/nastolatek;5456292 [dostęp 28.10.2025].

Hine Thomas, The Rise and Fall of the American Teenager, New York: Harper Perennial 2000.

Jaworska Justyna, Młodzież: piękni dwudziestoletni, w: Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach, red. Małgorzata Szpakowska, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2008, s. 205–213.

Kalinowska Katarzyna, Interakcje pedagogiczne w szkole gimnazjalnej, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 2012, nr 3, s. 30–57.

Koba Laura, Tytus, Romek i A’Tomek. Nastolatki w PRL, w: Tytus, Romek i A’Tomek i twórczość komiksowa Henryka J. Chmielewskiego, red. Michał Jeziński, Marek Lisiecki, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK 2024, s. 295–306.

Kochanowski Jerzy, Tylnymi drzwiami. Czarny rynek w Polsce 1944–1989, Kraków: Wydawnictwo Znak 2015.

Kosiński Krzysztof, Nastolatki ’81. Świadomość młodzieży w epoce „Solidarności”, Warszawa: Wydawnictwo Trio 2002.

Kołodziej Sabina, Edukacja ekonomiczna dzieci i młodzieży w Polsce, „Studia Ekonomiczne” 2014, nr 167, s. 97–105.

Landau Zbigniew, Kaliński Janusz, Schyłek gospodarki „realnego socjalizmu” (1981–1989), w: Gospodarka Polski w XX wieku, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1999, s. 356–388.

Marody Mirosława, Kochanowicz Jacek, Pojęcie „kultury ekonomicznej” w wyjaśnianiu polskich przemian, w: Kulturowe aspekty transformacji ekonomicznej, red. Jacek Kochanowicz, Sławomir Mandes, Mirosława Marody, Warszawa: Fundacja Instytut Spraw Publicznych 2007, s. 19–26.

Mazurek Małgorzata, Keeping It Close to Home: Resourcefulness and Scarcity in Late Socialist and Postsocialist Poland, w: Communism Unwrapped: Consumption in Cold War Eastern Europe, red. Paulina Bren, Mary Neuburger, Oxford: Oxford University Press 2012, s. 298–320.

Mazurek Małgorzata, Społeczeństwo kolejki. O doświadczeniach niedoboru 1945–1989, Gdańsk: Europejskie Centrum Solidarności 2010.

Morecka Zofia, Systemy wartości a dynamizacja gospodarki, w: Wartości a przemiany ładu gospodarczego politycznego: Polska 1980–1990, red. Jerzy J. Wiatr, Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii 1990, s. 79–109.

Pelka Anna, Teksas-land. Moda młodzieżowa w PRL, Warszawa: Wydawnictwo Trio 2007.

Perkowski Piotr, Pożądana ciężkość bytu. Nostalgia solidarności za ciężką nowoczesnością w latach kryzysu 1980–1981, „HISTORYKA. Studia Metodologiczne” 2022, t. 52, s. 349–370.

Polskie gospodarstwa domowe. Życie codzienne w kryzysie, red. Teresa Pałaszewska-Reindl, Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych 1986.

Rodak Paweł, „Naprzód widzialne, potem niewidzialne”… Historia kulturowa jako historia praktyk, w: Długie trwanie kultury staropolskiej. Ustanowienia, praktyki, rekonstrukcje – szkice ofiarowane Profesorowi Markowi Prejsowi, red. Igor Piotrowski, Piotr Morawski, Ada Arendt, Aleksandra Jakóbczyk-Gola, Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2022, s. 163–178.

Stańczak-Wiślicz Katarzyna, Gniew „Wściekłej Henryki” i dziewczyński bunt w listach do redakcji „Filipinki” (1957–1989), „Czas Kultury” 2022, nr 2, s. 73–83.

Szpakowska Małgorzata, Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2003.

Wiaderny Jacek, Kierunek Warszawa. Festiwal Młodzieży i Studentów w 1955 roku na łamach czasopism „Nowa Wieś” i „Dookoła Świata”, „Dzieciństwo. Literatura i Kultura” 2025, t. 7, nr 1, s. 196–209.

Włodarczyk-Guzek Wiesława, Współpraca Polski z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 1995, nr 136, s. 55–70.

Similar publications