Humanities Review
en
Humanities Review

Partycypacja w szkole – edukacja ekonomiczna w praktyce

2025, 69, No. 4

Aleksandra Marianna Wasążnik

0009-0006-1159-5443

Pole Dialogu Foundation

Mateusz Wojcieszak

0000-0001-5579-0984

Pole Dialogu Foundation

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2025-4.9

Publication date

28.06.2026

Publishing model

hybrid

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 420 KB

Article

Number of views:0

Number of downloads:7

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The article analyzes economic education as an element of civic education using the example of projects run by the Pole Dialogu Foundation: Schools in the Neighborhood (SWS) and the School Civic Budget (SBO). Using an autoethnographic approach, the authors examine the impact of participatory methods on students’ sense of agency and the implementation of economic education in practice. On a theoretical level, the text refers to the Convention on the Rights of the Child and the participation models of R. Hart, H. Shier, and L. Lundy. The analysis of SWS points to the role of schools in integrating local communities, while SBO shows decision-making processes concerning funds as a tool for learning responsible management of public resources. The publication sheds light on systemic barriers such as the hierarchical nature of schools, the overload of the core curriculum, and adults’ lack of faith in the competence of young people. The conclusions emphasize that authentic participation deconstructs the model of entrepreneurship based on individual profit, promoting action for the common good and democratic change in the organizational culture of educational institutions.

Keywords:

Bibliography

Arnstein Sherry R., Drabina partycypacji, przeł. J. Bożek, w: Partycypacja: Przewodnik Krytyki Politycznej, red. Joanna Erbel, Przemysław Sadura, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2012.

Brzozowska-Brywczyńska Maja, (Poza) artykuł 12: Partycypacja dzieci i młodzieży w świetle Konwencji o Prawach Dziecka oraz wybranych ujęć teoretycznych, w: Edukacja obywatelska w działaniu, red. Anna Kordasiewicz, Przemysław Sadura, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2013.

Baker Jim, Evers Jelmer, Hopgood Susan, van Leeuwen Fred, Snyder Timothy, Tibbitts Felisa, Czytanki o edukacji – 25 lekcji o edukacji i demokracji, przeł. Michał Zdancewicz, Warszawa: Związek Nauczycielstwa Polskiego 2019.

Denzin Norman, Lincoln Yvonna, Wprowadzenie. Dziedzina i praktyka badań jakościowych, w: Metody badań jakościowych, t.1, przeł. Krzysztof Podemski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2009.

Ellis Carolyn, The ethnographic I: A methodological novel about autoethnography, Walnut Creek, CA: AltaMira Press 2004.

Hart Roger, Children’s participation: from tokenism to citizenship, UNICEF International Child Development Centre, Italy 1992.

Konwencja o Prawach Dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r., Dz.U.1991.120.526.

Koseła Krzysztof, Nauka szkolna i działanie obywatelskie, w: Edukacja obywatelska w działaniu, red. Anna Kordasiewicz, Przemysław Sadura, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2013.

Kozłowski Artur Roland, Bernaciak Arnold, Participatory budgeting in Poland, w: International Trends in Participatory Budgeting: Between Trivial Pursuits and Best Practices, red. De Vries

Michiel S., Nemec Juraj, Špaček David, Londyn 2022.

Martela Borys, Konsultacje z dziećmi i młodzieżą. Opis dobrych praktyk, Warszawa: Centrum Komunikacji Społecznej m.st. Warszawy 2020.

Martela Borys, Janik Liliana, Mróz Kamil, Barometr budżetu obywatelskiego, Edycja 2022, Warszawa– Kraków: Instytut Rozwoju Miast i Regionów 2023.

Murawska Katarzyna, Budżet partycypacyjny jako narzędzie pracy z młodzieżą, w: Edukacja obywatelska w działaniu, red. Anna Kordasiewicz, Przemysław Sadura, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2013.

Pilarska Justyna, Locus educandi: miasto jako przestrzeń nieformalnej edukacji międzykulturowej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku 2017.

Sadura Przemysław, Kordasiewicz Anna, Edukacja obywatelska w działaniu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2013.

Sadura Przemysław, Państwo, szkoła, klasa, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2017.

Schugurensky Daniel, Bartlett Tara, Educating for Democracy: The Case for Participatory Budgeting in Schools, Cheltenham: Edward Elgar Publishing 2024.

Shier Harry, Pathways to Participation Revisited, Matagalpa, Nicaragua: Centre for Education in Health and Environment 2006.

Tragarz Michał, Samel Anna, Katarzyna Starzyk, Szkoła demokracji. Praktyczny poradnik o współdecydowaniu w szkole, Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej 2014.

Wyness Michael, Harrison Liam, Hamilton Buchanan Ian, Childhood, politics and ambiguity towards an agenda for children’s political inclusion, „Sociology” 2004, t. 38, nr 1, s. 81–99, https://doi.org/10.1177/0038038504039362.

Scharg Francis, Children and democracy, w: t. 3, nr 3, październik 2004.

Materiały internetowe

Czujko Maciej, Budżet obywatelski – niewykorzystany potencjał, publicystyka.ngo.pl, https://publicystyka.ngo.pl/budzet-obywatelski-niewykorzystany-potencjal [dostęp 3.05.2025].

Day Jonathan, 14 filarów demokracji, Liberties: 14 zasad demokracji | liberties.eu [dostęp 12.04.2022].

Hub na nÓg, Participation Framework: National Framework for Children and Young People’s Participation in Decision-making, https://hubnanog.ie/participation-framework/ [dostęp 23.01.2026].

Kościńska Justyna, Ciemna strona budżetu partycypacyjnego. Felieton, publicystyka.ngo.pl, https://publicystyka.ngo.pl/ciemna-strona-budzetu-partycypacyjnego-felieton-koscinskiej [dostęp 3.05.2025].

Małek Urszula, Napiontek Olga, Paździor Kamil, Rabiega Anna, Wasilewska Olga, Witkowski Jędrzej, Zamęcki Łukasz, Zaremba Marcin, Edukacja obywatelska. Komentarz metodyczny do podstawy programowej przedmiotu, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2025, https://biblioteka.ceo.org.pl/wpcontent/uploads/sites/4/2025/08/EDUKACJA_OBYWATELSKA_-_Komentarz_metodyczny_do_podstawy_programo-1.pdf [dostęp 23.01.2026].

Młoda Warszawa – Polityka młodzieżowa m.st. Warszawy, Warszawa 2022 [dostęp 5.05.2025].

Młodzi są zajechani – raport z projektu Jesteśmy młodzi. O co nam chodzi?, Fundacja Szkoła z Klasą, Warszawa 2021 [dostęp 5.05.2025].

Podcast Szkoła w Sąsiedztwie: https://open.spotify.com/show/4tijLp16KAYlA5GE2XKkTl?si=33ec0f3c2bd04a65 [dostęp 5.05.2025].

Sztop-Rutkowska Katarzyna, Pruszyńska Anna, Szkolny budżet partycypacyjny – narzędzie wspierające demokrację szkolną, Fundacja Pole Dialogu / Fundacja SocLab, Warszawa-Białystok 2025, https://poledialogu.org.pl/sbo-narzedzie-wspierajace-demokracje-szkolna/ [dostęp 23.01.2026].

Wasążnik Aleksandra, Szkoła w sąsiedztwie, edycja 2023/24 – podcasty, Fundacja Pole Dialogu, Warszawa 2024, poledialogu.org.pl/szkola-w-sasiedztwie-edycja-2023-24-podcasty-publikacja-podsumowujaca/ [dostęp 23.01.2026].

Similar publications