On Metaphysics in Mickiewicz’s Ballads and Romances

2025, 69, No. 3

University of Warsaw, Faculty of Polish Studies


Publication date

18.12.2025

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

archeology, philosophy, linguistics, history, culture and religion studies, arts studies, literary studies

Language of publication

English, Polish

Downloads

PDF 382 KB

Article

Number of views:141

Number of downloads:145

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

This article explores the theme of experiencing the world in Mickiewicz’s 'Ballads and Romances'. It unfolds within a fantastical aesthetic (as defined by R. Caillois, in opposition to the miraculous); it is marked by the experience of the uncanny – in Freud’s understanding, fear and threat. What appears bright and joyful reveals its own ambiguity and eeriness.

Keywords:

Bibliography

Borowy Wacław, Poeta przeobrażeń, O poezji Mickiewicza, Lublin: Wydawnictwo Naukowe KUL 1999.

Brzozowski Jacek, Glosy do „Romantyczności”, „Prace Polonistyczne” 1994, nr 49, s. 7–48.

Caillois Roger, Od baśni do science-fiction, w: Odpowiedzialność i styl, tłum. Jerzy Lisowski, wybór Maciej Żurowski, wstęp Jan Błoński, Warszawa: PIW 1967.

Cysewski Kazimierz, Romantyczne nowatorstwo i tradycja. O „Balladach i romansach” Mickiewicza, Tyniec: Homini 2018.

Delaperrière Maria, Fantastyka czy cudowność (z badań porównawczych nad polską wyobraźnią literacką), „Ruch Literacki” 1990, z. 1, s. 1–18.

Dopart Bogusław, „Ballady i romanse” – przełom i kontynuacja, w: Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, oprac. Magdalena Woźniewska-Działek, Bogusław Dopart, współpraca edytorska Adam Cedro, Kielce: Wydawnictwo Pewne 2022, s. 275–299.

Freud Zygmunt, Niesamowite, w: Pisma psychologiczne, tłum. Robert Reszke, Warszawa: Wydawnictwo KR 1997, s. 233–262.

Foucault Michel, Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu, tłum. Helena Kęszycka, Warszawa: PIW 1987.

Gille-Maisani Jean-Charles, Mickiewicz człowiek. Studium psychologiczne, tłum. Agnieszka Kuryś i Katarzyna Rytel, Warszawa: Czytelnik 1987.

Hamerski Wojciech, Ironie romantyczne, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN 2018.

Hoffmann-Piotrowska Ewa, Mickiewicz-towiańczyk. Studium myśli, Warszawa: Wydawnictwo UW 2004.

Humięcka Wanda, Kapełuś Helena, „Ballady i romanse”, w: Ludowość Mickiewicza, red. J. Krzyżanowski, Warszawa: PIW 1958, s. 131–176.

Grondin Jean, Piękno metafizyki, tłum. M. Marczak, Warszawa: PIW 2021.

Kayser Wolfgang, Geschichte der deutschen Ballade, Berlin: Junker und Dünnhaupt Verlag 1936.

Kleiner Juliusz, Mickiewicz, t. I-II, Lublin: Wydawnictwo Naukowe KUL 1948.

Kowalczykowa Alina, Widzenie w biały dzień. O „Romantyczności” Mickiewicza, „Pamiętnik Literacki” 1975, z. 3, s. 39–57.

Kubacki Wacław, Etyka i poetyka, w: Pierwiosnki polskiego romantyzmu, Kraków: Wydawnictwo M. Kot 1949, s. 147–166.

Kuziak Michał, Mickiewicz o romantyzmie („talent indywidualny” czy tradycja?), „Ruch Literacki” 1998, z. 3, s. 383–402.

Kuziak Michał, Pragnienie i trauma. Ambiwalencja doświadczenia, w: Inny Mickiewicz, Gdańsk 2013, s. 36–62.

Mickiewicz, czyli wszystko: z Jarosławem Markiem Rymkiewiczem rozmawia Adam Poprawa, Warszawa: Wydawnictwo Open 1994.

Miłosz Czesław, Ziemia Ulro, Warszawa: PIW 1982.29 Wokół metafizyki w Balladach i romansach Mickiewicza

Momro Jakub, Widmontologie nowoczesności. Genezy, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN 2015.

Niemojewski Andrzej, Dawność a Mickiewicz, Warszawa: Gebethner i Wolff b.d.

Opacki Ireneusz, „W środku niebokręga”. O „Balladach i romansach” Mickiewicza, „Pamiętnik Literacki” 1980, z. 3, s. 69–84.

Piwińska Marta, Koloryt uczuć, klimat wewnętrzny, topografia wyobraźni w cyklu „Ballad i romansów”, w: Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2003, s. 38–65.

Przybylski Ryszard, Romantyzm jako przepaść klasyka, w: Klasycyzm czyli Prawdziwy koniec Królestwa Polskiego, Warszawa: PIW 1983, s. 356–387.

Rawski Jakub, „Romantyczność” Adama Mickiewicza, czyli o widzeniu w biały dzień wampira…, w zb.: Starość. Doświadczenie egzystencjalne – temat literacki – metafora kultury, seria II (Zapisy i odczytania), red. Anna Janicka, Elżbieta Wesołowska i Łukasz Zabielski, Białystok: Wydawnic¬two Uniwersytetu w Białymstoku 2013, s. 261–281.

Stankiewicz-Kopeć Monika, Wczesnoromantyczna transpozycja świata nadnaturalnego w „Balladach i romansach” Mickiewicza, „Ruch Literacki” 2002, z. 4/5, s. 353–365.

Stefanowska Zofia, Próba zdrowego rozumu. Studia o Mickiewiczu, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm 2001.

Taylor Charles, Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. Marcin Gruszczyński i inni, opracowanie naukowe Tadeusz Gadacz, wstęp Agata Bielik-Robson, Warszawa: PWN 2001.

Trybuś Krzysztof, Uśmiech Mickiewicza. O „Balladach i romansach” i nie tylko, w zb.: Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798–1998, red. Zofia Trojanowiczowa i Zbigniew Przychodniak, Poznań: Wydawnictwo UAM 1998, s. 16–38.

Trybuś Krzysztof, Narodziny romantycznej pamięci. Komentarz do lektury „Ballad i romansów”, „Pamiętnik Literacki” 2022, z. 3, s. 45–57.

Ważyk Adam, Cudowny kantorek, Warszawa: PIW 1979.

Zwierzyński Leszek, Wczesnoromantyczny rdzeń Mickiewiczowej poezji. Próba ujęcia poetologicznego, „Pamiętnik Literacki” 2022, z. 3.

Żmigrodzka Maria, „Ballady i romanse” wobec tradycji niemcewiczowskiej, „Pamiętnik Literacki” 1955, z. 5, s. 122–149.

Żmigrodzka Maria, Dwa oblicza wczesnego romantyzmu (Mickiewicza – Malczewski), „Pamiętnik Literacki” 1970, z. 1, s. 69–88.

Similar publications