Humanities Review
en
Humanities Review

„Wskrzesiłaś mnie na mękę i na nowe ciężkie życie”. Kim była dla Reymonta Wanda z Pietkiewiczów Toczyłowska?

2025, 69, No. 2

Dorota Samborska-Kukuć

0000-0002-1943-6694

University of Łódź

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2025-2.5

Publication date

09.12.2025

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 416 KB

Article

Number of views:27

Number of downloads:31

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The subject of the article is the emotional relationship between Władysław S. Reymont and Wanda Toczyłowska, whom the writer met in 1906 in Zakopane. This relationship continued through an exchange of letters for several years, until 1912. Their correspondence is the basic, although not the only source of knowledge about this acquaintance. The article discusses the efforts of the addressee to sell Reymont’s letters in the 1930s, which became the starting point for the reconstruction of Toczyłowska’s biography, previously presented by Reymontologists in a very imperfect form. The article contains hypotheses regarding the influence of this woman on Reymont’s work, especially on the novel 'The Vampire', and presents the writer’s internal emotional state revealed in the letters, which indicates his disappointment with married life and his search for new experiences. The text also challenges some earlier interpretations of this relationship and its literary exemplifications.

Keywords:

Bibliography

Album academicum der Kaiserlichen Universität Dorpat, red. Arnold Hasselblatt, Gustav Otto, Dorpat: C. Mattiesen 1889.

Gavrûškin Oleg, Otbleski zolotyh kupolov, Taganrog: s.n. 1999, https://archive.org/details/Otbleski-zolotyh-kupolov-Gavryushkin [dostęp 23.11.2024].

Iksion [Józef Wasowski], Wywiad specjalny, „Wiadomości Literackie” 1924, nr 47, s. 1.

Istoriâ sela Uspenka (Doneckoj oblasti, Amrovievskogorajona). (Prodolženie 1900–1916 gody), 23 czerwca 2020, https://dzen.ru/a/XvIU1GplQjIIUPQG [dostęp 23.11.2024].

Koc Barbara, [biogram Wandy Toczyłowskiej], w: Władysław Stanisław Reymont, Korespondencja 1890–1925, opr. Barbara Koc, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 2002, s. 622.

Koc Barbara, Kronika życia i twórczości Władysława St. Reymonta, Legnica: Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Wł. St. Reymonta 2007.

Koc Barbara, Reymont i „Wampir” [wstęp], w: Władysław Stanisław Reymont, Listy do Wandy Toczyłowskiej z lat 1907–1912, oprac. Barbara Koc, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981, s. 5–22.

Kowzan Tadeusz, Książka, która budzi wspomnienia, „Rozmaitości Wileńskie” 1998, nr 1(45), s. 8.

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły 1887–1924, oprac. Beata Utkowska, Kraków: Collegium Columbinum 2009.

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, opr. Barbara Koc, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 2002.

Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. Tomasz Jodełka-Burzecki, Barbara Kocówna, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975.

Reymont Władysław Stanisław, Listy do Wandy Toczyłowskiej z lat 1907–1912, oprac. Barbara Koc, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981.

Reymont Władysław Stanisław, Wampir, oprac. i przyg. do druku Tomasz Jodełka-Burzecki, Irena Orlewiczowa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975.

Talikowski Stefan, Reymont w kręgu rodzinnym, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1973.

Toczyłowska Wanda, O nauce śpiewu solowego, „Śpiewak” 1932, nr 3, s. 36–39.

Toczyłowski Teodor, Wierzbiańska Alina, Sztuka sprzedawania i reklama (skrypt do wykładów na Kursie Specjalizacyjno-Kupieckim), Londyn: Sztab Główny. Oddział Szkolenia Zawodowego 1946.

Utkowska Beata, Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Kraków: Universitas 2004.

Similar publications