„I te zdarzenia zaczęły się powtarzać ciągle” – doświadczenie traumy w "Plamie" Stanisława Piętaka
2025, 69, No. 2
University of Warsaw
Publication date
Publishing model
License type
Field
Discipline
Language of publication
Downloads
PDF 425 KB
Number of views:20
Number of downloads:30
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The article’s purpose is to analyse Stanisław Piętak’s novel 'Plama' using the research methods proposed by trauma studies. It tries to show how the experience of trauma and the process of working through it structure the plot and the narrative’s rhythm. The interpretation uses the findings in psychiatry on schizoidism.
Keywords:
Bibliography
Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015.
Baranowska Małgorzata, Oniryzm, w: Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka et al., Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1992, s. 760–762.
Baumeister Roy, The Self Against Itself: Escape or Defeat?, w: The Relational Self: Theoretical Convergences in Psychoanalysis and Social Psychology, red. Rebecca Curtis, New York: The Guilford Press 1991, s. 238–256.
Bereza Henryk, Sprawy ostatnie, w: idem, Sztuka czytania, Warszawa: Czytelnik 1966, s. 224–233.
Berger Peter Ludwig, Thomas Luckmann, Społeczne tworzenie rzeczywistości, przeł. Józef Niżnik, Warszawa: PIW 1983.
Bielik-Robson Agata, Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków: Universitas 2004.
Bielik-Robson Agata, Słowo i trauma: czas, narracja, tożsamość, „Teksty Drugie” 2004, nr 5, s. 23–34.
Bieńczyk Marek, Melancholia. O tych co nigdy nie odnajdą straty, Warszawa: Świat Książki 2012.
Bleuler Eugen, Dementia praecox oder Gruppe der Schizophrenien, Leipzig, Franz Deuticke 1911.
Brison Susan, Aftermath: Violence and the Remaking of a Self, Princeton: Princeton University Press 2002.
Brzękowski Jan, Kilka uwag o twórczości Stanisława Piętaka, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 283–290.
Burek Tomasz, Ze snów, z majaczeń uporczywych, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 312–318.
Dąbrowski Mieczysław, „Plama”: między tekstem a życiem, „eleWator” 2016, nr 2, s. 79–80.
Dąbrowski Mieczysław, Stanisław Piętak. Studium historycznoliterackie, Warszawa: LSW 1977.
Deleuze Gilles, Michel Foucault, Intelektualiści a władza, przeł. Sławomir Magala, „Miesięcznik Literacki” 1985, nr 10–11, s. 174–179.
Eile Stanisław, Światopogląd powieści, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1973.
Faron Bolesław, Stanisław Piętak, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, red. Julian Krzyżanowski, Czesław Hernas, Warszawa: PWN 1984, s. 169–171.
Fik Marta, Dwie książki Piętaka, „Nowe Książki” 1963, nr 18, s. 897.
Głowiński Michał, Gry powieściowe. Szkice z teorii i historii form narracyjnych, Warszawa: PWN 1973.
Grudzińska Sara, Sny i słowa w „Plamie” Stanisława Piętaka, „Twórczość” 2023, nr 6, s. 161–163.
Idzikowska Magdalena, „Skoczyć do rzeki” – ofeliczne ciała w Grębowicach. O „Plamie” Stanisława Piętaka, w: Myślenie ciałem. Perspektywy interdyscyplinarne, red. Joanna Roszak, Ewa Pytel-Bartnik, Poznań: Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM 2025, s. 59–78.
Janion Maria, Rozmowa pierwsza: o humanistycznym doświadczeniu antypsychiatrii, w: Galernicy wrażliwości, red. Maria Janion, Stanisław Rosiek, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1981.
Jarochowska Maria, Rządzona przez sny, „Życie Literackie” 1963, nr 42, s. 7.
Kalsched Donald, Trauma i dusza: psychologiczno-duchowe podejście do ludzkiego rozwoju i jego zakłócenia, przeł. Małgorzata Kalinowska, Czeladź: Instytut Studiów Kulturowych Raven 2022.
Kępiński Antoni, Schizofrenia, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 1979.
Kostecka Weronika, Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką, Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 2014.
Laing Ronald David, Podzielone „ja”. Egzystencjalistyczne studium zdrowia i choroby psychicznej, przeł. Maciej Karpiński, Poznań: Rebis 1999.
Leys Ruth, Freud i trauma, przeł. Agnieszka Rejniak-Majewska, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 109–138.
Łysak Tomasz, Trauma – od genealogii pojęcia do studiów nad traumą, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 5–30.
Marcinów Mira, Historia polskiego szaleństwa, t. 1: Słońce wśród czarnego nieba. Studium melancholii, Gdańsk: Fundacja Terytoria Książki 2017.
Matecka Monika, Jowita Wycisk, Dysocjacja: różnorodność kontekstów i znaczeń, „Czasopismo Psychologiczne” 2003, nr 2, s. 199–205.
Piętak Stanisław, Plama, w: idem, Pisma 5. Utwory prozatorskie, oprac. Mieczysław Dąbrowski, Warszawa: LSW 1988, s. 351–469.
Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970.
Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, red. Adam Bilikiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2006.
Rembowska-Płuciennik Magdalena, Poetyka intersubiektywności. Kognitywistyczna teoria narracji a proza XX wieku, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK 2012.
Rosner Katarzyna, Narracja, tożsamość i czas, Kraków: Universitas 2003.
Skuza Zenon, Stanisława Piętaka obraz inteligencji, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 166–175.
Stanisław Piętak – poeta i prozaik, red. Stanisław Frycie, Rzeszów: Rzeszowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk 1969.
Stankowska Agata, Ikona i trauma. Pytania o „obraz prawdziwy” w liryce i sztuce polskiej drugiej połowy XX wieku, Kraków: Universitas 2019.
Świerkosz Monika, Arachne i Atena: w stronę innej poetyki pisarstwa kobiecego, „Teksty Drugie” 2015, nr 6, s. 70–90.
Ulicka Danuta, Między światami. Rzeczywistość w literaturze – literatura w rzeczywistości – rzeczywistość literatury, w: Wiek teorii. Sto lat nowoczesnego literaturoznawstwa polskiego, red. eadem, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN 2020, s. 541–601.
van der Kolk Bessel, van der Hart Onno, Natrętna przeszłość: elastyczność pamięci i piętno traumy, przeł. Tomasz Bilczewski, Anna Kowalcze-Pawlik, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 139–174.
Wieliczko-Paluch Karolina, „…jak z śmiertelną chorobą”. Analiza wybranych wątków psychoanalitycznych w twórczości Stanisława Piętaka, w: Kultura wobec nieświadomego. Studia (post)psychoanalityczne, red. Jakub Osiński, Aleksandra Szwagrzyk-Dalasińska, Paweł Tański, Toruń: Wydawnictwo IBD 2017, s. 84–101.
Żbikowski Piotr, Kilka uwag o narratorze w powieściach powojennych, w: Stanisław Piętak – poeta i prozaik, red. Stanisław Frycie, Rzeszów: Rzeszowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk 1969, s. 105–144. Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015.
Baranowska Małgorzata, Oniryzm, w: Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka et al., Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1992, s. 760–762.
Baumeister Roy, The Self Against Itself: Escape or Defeat?, w: The Relational Self: Theoretical Convergences in Psychoanalysis and Social Psychology, red. Rebecca Curtis, New York: The Guilford Press 1991, s. 238–256.
Bereza Henryk, Sprawy ostatnie, w: idem, Sztuka czytania, Warszawa: Czytelnik 1966, s. 224–233.
Berger Peter Ludwig, Thomas Luckmann, Społeczne tworzenie rzeczywistości, przeł. Józef Niżnik, Warszawa: PIW 1983.
Bielik-Robson Agata, Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków: Universitas 2004.
Bielik-Robson Agata, Słowo i trauma: czas, narracja, tożsamość, „Teksty Drugie” 2004, nr 5, s. 23–34.
Bieńczyk Marek, Melancholia. O tych co nigdy nie odnajdą straty, Warszawa: Świat Książki 2012.
Bleuler Eugen, Dementia praecox oder Gruppe der Schizophrenien, Leipzig, Franz Deuticke 1911.
Brison Susan, Aftermath: Violence and the Remaking of a Self, Princeton: Princeton University Press 2002.
Brzękowski Jan, Kilka uwag o twórczości Stanisława Piętaka, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 283–290.
Burek Tomasz, Ze snów, z majaczeń uporczywych, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 312–318.
Dąbrowski Mieczysław, „Plama”: między tekstem a życiem, „eleWator” 2016, nr 2, s. 79–80.
Dąbrowski Mieczysław, Stanisław Piętak. Studium historycznoliterackie, Warszawa: LSW 1977.
Deleuze Gilles, Michel Foucault, Intelektualiści a władza, przeł. Sławomir Magala, „Miesięcznik Literacki” 1985, nr 10–11, s. 174–179.
Eile Stanisław, Światopogląd powieści, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1973.
Faron Bolesław, Stanisław Piętak, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, red. Julian Krzyżanowski, Czesław Hernas, Warszawa: PWN 1984, s. 169–171.
Fik Marta, Dwie książki Piętaka, „Nowe Książki” 1963, nr 18, s. 897.
Głowiński Michał, Gry powieściowe. Szkice z teorii i historii form narracyjnych, Warszawa: PWN 1973.
Grudzińska Sara, Sny i słowa w „Plamie” Stanisława Piętaka, „Twórczość” 2023, nr 6, s. 161–163.
Idzikowska Magdalena, „Skoczyć do rzeki” – ofeliczne ciała w Grębowicach. O „Plamie” Stanisława Piętaka, w: Myślenie ciałem. Perspektywy interdyscyplinarne, red. Joanna Roszak, Ewa Pytel-Bartnik, Poznań: Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM 2025, s. 59–78.
Janion Maria, Rozmowa pierwsza: o humanistycznym doświadczeniu antypsychiatrii, w: Galernicy wrażliwości, red. Maria Janion, Stanisław Rosiek, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1981.
Jarochowska Maria, Rządzona przez sny, „Życie Literackie” 1963, nr 42, s. 7.
Kalsched Donald, Trauma i dusza: psychologiczno-duchowe podejście do ludzkiego rozwoju i jego zakłócenia, przeł. Małgorzata Kalinowska, Czeladź: Instytut Studiów Kulturowych Raven 2022.
Kępiński Antoni, Schizofrenia, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 1979.
Kostecka Weronika, Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką, Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 2014.
Laing Ronald David, Podzielone „ja”. Egzystencjalistyczne studium zdrowia i choroby psychicznej, przeł. Maciej Karpiński, Poznań: Rebis 1999.
Leys Ruth, Freud i trauma, przeł. Agnieszka Rejniak-Majewska, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 109–138.
Łysak Tomasz, Trauma – od genealogii pojęcia do studiów nad traumą, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 5–30.
Marcinów Mira, Historia polskiego szaleństwa, t. 1: Słońce wśród czarnego nieba. Studium melancholii, Gdańsk: Fundacja Terytoria Książki 2017.
Matecka Monika, Jowita Wycisk, Dysocjacja: różnorodność kontekstów i znaczeń, „Czasopismo Psychologiczne” 2003, nr 2, s. 199–205.
Piętak Stanisław, Plama, w: idem, Pisma 5. Utwory prozatorskie, oprac. Mieczysław Dąbrowski, Warszawa: LSW 1988, s. 351–469.
Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970.
Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, red. Adam Bilikiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2006.
Rembowska-Płuciennik Magdalena, Poetyka intersubiektywności. Kognitywistyczna teoria narracji a proza XX wieku, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK 2012.
Rosner Katarzyna, Narracja, tożsamość i czas, Kraków: Universitas 2003.
Skuza Zenon, Stanisława Piętaka obraz inteligencji, w: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku, oprac. Anna Kamieńska, Jan Śpiewak, Warszawa: LSW 1970, s. 166–175.
Stanisław Piętak – poeta i prozaik, red. Stanisław Frycie, Rzeszów: Rzeszowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk 1969.
Stankowska Agata, Ikona i trauma. Pytania o „obraz prawdziwy” w liryce i sztuce polskiej drugiej połowy XX wieku, Kraków: Universitas 2019.
Świerkosz Monika, Arachne i Atena: w stronę innej poetyki pisarstwa kobiecego, „Teksty Drugie” 2015, nr 6, s. 70–90.
Ulicka Danuta, Między światami. Rzeczywistość w literaturze – literatura w rzeczywistości – rzeczywistość literatury, w: Wiek teorii. Sto lat nowoczesnego literaturoznawstwa polskiego, red. eadem, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN 2020, s. 541–601.
van der Kolk Bessel, van der Hart Onno, Natrętna przeszłość: elastyczność pamięci i piętno traumy, przeł. Tomasz Bilczewski, Anna Kowalcze-Pawlik, w: Antologia studiów nad traumą, red. Tomasz Łysak, przeł. Tomasz Bilczewski, Katarzyna Bojarska, Jan Burzyński, Anna Kowalcze-Pawlik, Agnieszka Rejniak-Majewska, Kraków: Universitas 2015, s. 139–174.
Wieliczko-Paluch Karolina, „…jak z śmiertelną chorobą”. Analiza wybranych wątków psychoanalitycznych w twórczości Stanisława Piętaka, w: Kultura wobec nieświadomego. Studia (post)psychoanalityczne, red. Jakub Osiński, Aleksandra Szwagrzyk-Dalasińska, Paweł Tański, Toruń: Wydawnictwo IBD 2017, s. 84–101.
Żbikowski Piotr, Kilka uwag o narratorze w powieściach powojennych, w: Stanisław Piętak – poeta i prozaik, red. Stanisław Frycie, Rzeszów: Rzeszowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk 1969, s. 105–144.
Other articles from the issue
Spis treści/Contents
- Jacques Derridasexual differencebinary oppositionGeschlechtMartin Heidegger
Różnica płci sprzed binarnej opozycji. Na marginesie "Geschlecht" Jacques’a Derridy
Roman Chymkowski
- Nishimura Misutravel accountpilgrimagenyonin kinsei (“no women allowed” rule)rituals for the dead
Pielgrzymowanie kobiet w Japonii w świetle XIX-wiecznego dziennika z podróży Nishimury Misu
Małgorzata Sobczyk
Similar publications
25.10.2019
stylizationgossipcommunication modelStendhalnovelstylizacjaplotkamodel komunikacjipowieśćSarkazm i pobłażliwość
Eliza Kącka
25.10.2019
Emma Tennantnovelcontinuationpopular literaturerewritingfeminismEmma Tennant. Rozważna i romantyczna
Izabela Poniatowska
25.10.2019
adaptationintertextualitycontinuationnovelreceptionadaptacjaintertekstualnośćkontynuacjapowieśćrecepcjaDrugie życie Dumy i uprzedzenia. Tennant – Austen
Aleksandra Budrewicz
