Humanities Review
en
Humanities Review

Tam, gdzie echo nie rozbrzmiewa. Świadectwo Gustawa Herlinga-Grudzińskiego – od GUŁagu po Katyń i sprawę Vincenza Palmieriego

2025, 69, No. 1

Marco Patricelli

0009-0008-3270-1617

State Conservatory of Music Luisa D’Annunzio of Pescara

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2025-1.5

Publication date

08.06.2025

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 426 KB

Article

Number of views:58

Number of downloads:26

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The article presents complex aspects of Gustaw Herling-Grudziński’s biography, linking them to the story of Vincenzo Palmieri. The fates of these two figures are placed in the context of the ideological tensions occurring in Italy after World War II when leftist circles downplayed voices that were critical of the USSR, including Herling’s literary testimony. This text recalls the fate of Palmieri, an Italian pathologist, who, as a member of the International Medical Commission, investigated the Katyn massacre and later became a target of attacks from leftist groups. The events presented contribute to a broader perspective of extensive political manipulations and attempts to censor facts. Herling and Palmieri are depicted here as symbols of the struggle to maintain independence despite the adversities of history.

Keywords:

Bibliography

Aga Rossi Elena, Togliatti e Stalin. Il PCI e la politica estera staliniana negli archivi di Mosca, Bo-logna: Il Mulino 2007.

Amtliches Material zum Massenmord von Katyn, Berlin: Zentralverlag der NSDAP 1943.

Anders Władysław, Bez ostatniego rozdziału, Londyn: Gryf 1950.

Anders Władysław, Memorie 1939–1946. Storia del II Corpo polacco, przeł. Mirella Malgorzata Szpila, Antonio Aucelli, Imola: Bacchilega Editore 2014.

Anders Władysław, Un’armata in esilio, przeł.: s.n., Bolonia: Cappelli 1950.

Bolecki Włodzimierz, Gustaw Herling-Grudziński e l’Europa letteraria, przeł. Alessandro Amenta, w: Dall’“Europa illegale” all’Europa unita. Gustaw Herling-Grudziński: l’uomo, lo scrittore, l’opera, tom pokonferencyjny, Rzym–Neapol, 1–2 grudnia 2014, red. Marta Herling, Luigi Mari-nelli, Roma: Accademia Polacca delle Scienze – Biblioteca e Centro Studi a Roma 2015, s. 13–16.

Caroli Giovanni, Katyn, ecco la relazione Palmieri, „Corriere del Mezzogiorno” 11 lutego 1999, s. 11–12.

Croce Benedetto, Quando l’Italia era tagliata in due: estratto di un diario (luglio 1943 – giugno 1944), Bari: Laterza 1948.

Das Nationalsozialistische Deutschland und die Sowjetunion 1939 bis 1941. Akten aus dem Archiv des Deutschen Auswärtigen Amts, Washington: Department of State 1948.

Davies Norman, La rivolta. Varsavia 1944: la tragedia di una città tra Hitler e Stalin, przeł. Caterina Balducci et al., Milano: Rizzoli 2004.

Davies Norman, Storia d’Europa, przeł. Marina Caterina Magnani, Milano: Mondadori 2021.

Davies Norman, Trail of Hope: The Anders Army, an Odyssey across Three Continents, Warszawa: Rosikon Press 2015.

Di Fiore Antonio, Vincenzo M. Palmieri e le vicende della perizia medica di Katyn a Napoli, w: Luigia Melillo, Katyń, una verità storica negata. La perizia di V.M. Palmieri, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientale 2009, s. 44–65.

Documents on German Foreign Policy 1918–1945, Series D (1937–1941), t. 7: The Last Days of Peace (August 9–September 3, 1939), London: H.M.S.O. 1954–1957.

Epurazione, Il caso Palmieri, „L’Unità” 16 lipca 1944, s. 1–2.

Franzinelli Mimmo, Croce e il fascismo, Roma–Bari: Laterza 2024.

General Sikorski Historical Institute, Documents on Polish-Soviet Relations 1939–1945, t. 1, London– Melbourne–Toronto: Heinemann 1961.

Herling-Grudziński Gustaw, A World Apart: A Memoir of the Gulag, przeł. Joseph Marek [Andrzej Ciołkosz], Londyn: Secker & Warburg 1951.

Herling-Grudziński Gustaw, Breve racconto di me stesso, red. Marta Herling, Napoli: L’ancora del Mediterraneo 2001.

Herling-Grudziński Gustaw, Dziennik pisany nocą. 1973–1979, Warszawa: Res Publica 1990.

Herling-Grudziński Gustaw, Etica e letteratura, red. Krystyna Jaworska, Milano: Mondadori 2019.

Herling-Grudziński Gustaw, Il pellegrino della libertà. Saggi e racconti, red. Marta Herling, Napoli: L’ancora del Mediterraneo 2006.

Herling-Grudziński Gustaw, Inny świat, Londyn: Gryf 1951.

Herling-Grudziński Gustaw, Najkrótszy przewodnik po sobie samym, red. Włodzimierz Bolecki, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2000.

Herling-Grudziński Gustaw, Variazioni sulle tenebre. Conversazione sul male, red. Edith de la Héron¬nière, Napoli: L’ancora del Mediterraneo 2000.

Katyn et la Suisse: Experts et expertises médicales dans les crises humanitaires, 1920–2007, red. Delphine Debons, Antoine Fleury, Jean-François Pitteloud, Chêne-Bourg: Georg 2009.

Katyń. Zbrodnia i propaganda – Niemieckie fotografie dokumentacyjne ze zbiorów Instytutu Zachod¬niego, red. Krzysztof Szczepanik, Janusz Zgudka, Poznań: Instytut Zachodni 2003.

Kershaw Ian, Walkiria. Historia zamachu na Hitlera, przeł. Robert Bartołd, Poznań: Rebis 2009.

Klinkhammer Lutz, Portelli Alessandro, La fiera delle falsità. Via Rasella, le Fosse Ardeatine, la di¬storsione della memoria, Roma: Donzelli 2024.

L’uomo di Katin è sempre al suo posto, „L’Unità” 25 czerwca 1944, s. 1.

Mellace Giuseppina, Le foibe, Gorizia: Leg 2024.

Melillo Luigia, Katyń, una verità storica negata. La perizia di V.M. Palmieri, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientale 2009.

Menconi Luca, Preziosi Giovanni e „La vita italiana”. Biografia politica e intellettuale, Roma: Aracne 2018.

Messina Dino, Italiani due volte. Dalle foibe all’esodo: una ferita aperta nella storia italiana, Milano: Solferino 2019.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Stosunki polsko-sowieckie od Września 1939 roku do Kwietnia 1943 roku. Zbiór Dokumentów, Londyn: s.n. 1943.

Oliva Gianni, Esuli. Dalle foibe ai campi profughi: la tragedia degli italiani di Istria, Fiume, Dalma¬zia, Milano: Mondadori 2011.

Oliva Gianni, Foibe. Le stragi negate degli italiani della Venezia Giulia e dell’Istria, Milano: Mon-dadori 2014.

Palmieri Vincenzo Mario, Risultati dell’inchiesta nella foresta di Katyn, „La vita italiana”, lipiec 1943, R. 31, nr 364.

Palmieri Vincenzo Mario, Una lettera del Prof. Palmieri, „Il Popolo” 8 lipca 1944, s. 3.

Patricelli Marco, Le lance di cartone. Come la Polonia portò l’Europa alla guerra, Torino: UTET Università 2004.

Patricelli Marco, Umierać za Gdańsk, przeł. Anna Kosiarska, Warszawa: Bellona 2013.

Pupo Raoul, Il lungo esodo. Istria: le persecuzioni, le foibe, l’esilio, Milano: Rizzoli 2022.

Reale Eugenio, Tedeschi Paolo, In galleria, „L’Unità” 7 maja 1944, s. 1.

Russell Bertrand, [wstęp], w: Gustaw Herling-Grudziński, A World Apart: A Memoir of the Gulag, przeł. Joseph Marek [Andrzej Ciołkosz], London: Secker & Warburg 1951.

Russell Bertrand, [wstęp], w: Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat, Londyn: Gryf Publications LTD 1953, s. 2–3.

Sanford George, Katyn e l’eccidio sovietico del 1940. Verità, giustizia e memoria, przeł. Maurizio Piperno Beer, Torino: UTET 2007.

Silone Ignazio, [nota na okładce], w: Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat, Warszawa: Czytelnik 1989.

Spiccioli, „La Voce” 21 września 1944, s. 1.

Zaslavsky Victor, Il massacro di Katyn. Il crimine e la menzogna, Roma: Ideazione 1998.

Zaslavsky Victor, Pulizia di classe. Il massacro di Katyn, Bolonia: Il Mulino 2011.

Zawodny Janusz K., Morte nella foresta. La vera storia del massacro di Katyn, przeł. Gastone Dego, Milano: Mursia 1989.

Similar publications