The Significance of Scenes from the Lives of Eminent Poles in Jadwiga Papi’s Historical Biographical Writing: Background and Contexts

2024, 68, No. 4


Publication date

28.02.2025

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

arts studies, philosophy, literary studies, archeology, culture and religion studies, history, linguistics

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 404 KB

Article

Number of views:85

Number of downloads:77

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The article deals with one of the most interesting and most widely read of Jadwiga Papi’s historical biographies – 'Obrazki z życia znakomitych Polaków i Polek' ['Scenes from the Lives of Eminent Poles'] (1899, 1905, 1916). The work is worth recalling, as it gathers the most characteristic features of this author’s evolving writing for young readers. The collection corresponds also with the most important trends in the biographical writing of the second half of the 19th century, and it is in the context of those trends – and not merely among specimens of literature for children and adolescents – that it should be situated.

Keywords:

Bibliography

A. S., Teresa Jadwiga: "Obrazki z życia znakomitych Polaków i Polek". Z 40 portretami. Petersburg, 1899. K. Grendyszyński, "Przegląd Pedagogiczny" 1899, nr 1, s. 6.

Bachórz Józef, Obrazek, w: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. Józef Bachórz, Alina Kowalczykowa, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1991, s. 627-630.

Bachórz Józef, Obrazek, w: Słownik polskiej krytyki literackiej 1764-1918. Pojęcia - terminy - zjawiska - przekroje, red. nauk. Józef Bachórz, Grażyna Borkowska, Teresa Kostkiewiczowa, Magdalena Rudkowska, Mirosław Strzyżewski, t. 2: N-Z, Toruń-Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2016, s. 113-119.

https://doi.org/10.12775/3495-4

Bartoszewicz Julian, Historia literatury polskiej potocznym sposobem opowiedziana, Warszawa: Drukarnia Jana Jaworskiego 1861, wyd. 2: 1877.

Bartoszewicz Julian, Słowa wstępne, w: idem, Znakomici mężowie polscy w XVIII wieku. Wizerunki historycznych osób, t. 3, Petersburg: Nakładem B. M. Wolffa 1856, s. I-VII.

Budrewicz Tadeusz, O poczcie władców, w: idem, Kraszewski i świat historii. Studia, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2010, s. 171-198.

Budrewicz Tadeusz, Pozytywistów pamięć o wolności. Wierszowane dzieje Polski, w: idem, Wierszobranie (druga połowa XIX wieku), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2016, s. 174-207.

Budrewicz Tadeusz, Wspomnienie pośmiertne w XIX wieku (perspektywa genologii i biografistyki), "Roczniki Humanistyczne" 2018, z. 1, s. 97-117.

https://doi.org/10.18290/rh.2018.66.1-7

Całek Anita, Biografia jako reprezentacja, "Annales Universitatis Paedagogicae. Studia Poetica" 2016, t. IV, s. 25-41.

Dambek-Giallelis Zofia, Wprowadzenie, w: eadem, Dziwne kształty życia. Studia i szkice z dziejów biografistyki polskiej połowy XIX wieku, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2019, s. 7-30.

Domańska Ewa, Mikrohistorie. Spotkania w międzyświatach, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2005.

Florczak Ilona, "Ocalić od niepamięci" - biografistyka w twórczości Juliana Bartoszewicza, w: Historia i pamięć. Studia i szkice historiograficzne, red. Jolanta Kolbuszewska i Rafał Stobiecki, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2016, s. 39-54.

https://doi.org/10.18778/8088-412-0.03

K.B., Teresa Jadwiga. "Nowe opowiadania ciotki Ludmiły". Petersburg, K. Grendyszyński, 1897, str. 250, z 10-ma ilustracjami M. Kotarbińskiego, "Przegląd Literacki" 1896, nr 12, s. 16.

Konarski Stanisław, Papi Jadwiga, w: Polski słownik biograficzny, t. 25, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1980, s. 168-169.

Kowalczuk Urszula, "Album biograficzne zasłużonych Polaków i Polek wieku XIX". Warsztatowe studia przypadków, "Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka" 2019, t. 35, s. 163-192.

https://doi.org/10.14746/pspsl.2019.35.8

Krzemiński Stanisław, Przedmowa, w: Album biograficzne zasłużonych Polaków i Polek wieku XIX, t. 1, pod kierunkiem komitetu redakcyjnego, który składają Szymon Askenazy [i 22 pozostałych], z przedmową Stanisława Krzemińskiego, wydane staraniem i nakładem Marii Chełmońskiej, Warszawa: Nakładem Marii Chełmońskiej 1901, s. I-IV.

Kubicka Joanna, Na przełomie. Pozytywiści warszawscy i pomoc własna, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2016.

https://doi.org/10.31338/uw.9788323524908

Kulak Teresa, Uwagi nad biografistyką polską XIX wieku, w: Stan i perspektywy rozwoju biografistyki polskiej. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego w dniach 23-25 września 1997 r., red. Leszek Kuberski, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 1998, s. 97-106.

Kuliczkowska Krystyna, Literatura dla dzieci i młodzieży w latach 1864-1914. Zarys rozwoju, materiały, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1965.

N., Kronika literacka. "Obrazki z życia znakomitych Polaków i Polek" przez Teresę Jadwigę (Warszawa, Gebethner i Wolff, 1899), "Przegląd Polski" 1899, t. 132, z. 10, s. 137-138.

Skotnicka Gertruda, Pozytywistyczne powieści z dziejów narodu dla dzieci i młodzieży, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1974.

Strzelczyk Jerzy, Wstęp, w: idem, Pióro w wątłych dłoniach. O twórczości kobiet w danych wiekach, t. 2: Rozkwit (od Murasaki Shikibu do Małgorzaty Parete), Warszawa: Wydawnictwo DiG 2009, s. 2-22.

Sztachelska Jolanta, Czytanie Smilesa, w: Książka pokolenia. W kręgu lektur polskich doby postyczniowej, red. Jolanta Sztachelska, Ewa Paczoska, Białystok: Wydawnictwo Łuk 1994, s. 78-91.

Świątyńska Zofia, Tematyka biograficzna w twórczości Teresy Jadwigi Papi. Dydaktyczno-wychowawcza funkcja biografii, "Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego. Prace Dydaktyczne. Literatura i Językoznawstwo" 1976, t. 10, s. 83-111.

Świątyńska Zofia, Zbeletryzowane podręczniki do nauki dziejów ojczystych Teresy Jadwigi Papi, "Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego. Prace Dydaktyczne. Literatura i Językoznawstwo" 1975, t. 7, s. 67-74.

Teresa Jadwiga [J. Papi], Obrazki z życia znakomitych Polaków i Polek. Z 40 portretami, Petersburg: Nakładem K. Grendyszyńskiego 1899.

Teresa Jadwiga [J. Papi], Wstęp do części pierwszej, w: eadem, Opowiadania ciotki Ludmiły o dawnych czasach i ludziach, Warszawa: Gebethner i Wolff 1891, s. 1-8.

Wądolny-Tatar Katarzyna, Retroaktywność biografii i twórczości Antoniny Domańskiej, w: (Re)konstrukcje przeszłości w prozie Antoniny Domańskiej, red. Małgorzata Chrobak, Katarzyna Wądolny-Tatar, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2019, s. 7-18.

https://doi.org/10.24917/9788380844193.1

Wiśniewska Iwona, Biografia jako język. Eliza Orzeszkowa, w: Pozytywizm. Języki epoki, red. Grażyna Borkowska, Janusz Maciejewski, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN 2001, s. 149-171.

Woźniakowski Krzysztof, Warszawski "Przyjaciel Dzieci" w epoce rozkwitu: redakcja Jana Kantego Gregorowicza, cz. 2: W kręgu popularyzacji wiedzy. Oceny i podsumowania kadencji, "Rocznik Historii Prasy Polskiej" 2016, t. 19, nr 2, s. 45-63.

Wójcicki Kazimierz Władysław, Biblioteczka dziadunia. Zarys literatury polskiej w opowiadaniach dla dziatwy, Warszawa: Wydawnictwo Ferdynanda Hösicka 1879.

Wójcik-Dudek Małgorzata, Trzy lekcje historii: wiek XVI, rok 1910 i 1989. "Paziowie króla Zygmunta"

Antoniny Domańskiej, w: (Re)konstrukcje przeszłości w prozie Antoniny Domańskiej, red. Małgorzata Chrobak, Katarzyna Wądolny-Tatar, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2019, s. 144-158.

Zajewski Władysław, Kontrowersje wokół biografii historycznej, w: Stan i perspektywy rozwoju biografistyki polskiej. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytut

Historii Uniwersytetu Opolskiego w dniach 23-25 września 1997 r., red. Leszek Kuberski, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 1998, s. 25-33.

Zalejko Gwidon, Biografistyka historyczna - zarys ewolucji gatunku, "Historyka. Studia Metodologiczne" 1988, t. 18, s. 37-55.