Humanities Review

2023, 67, No. 3

Karol Hryniewicz

0000-0003-0221-7337

University of Warsaw, Department of Literature of the 20th and 21st Century

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2023-3.4

Publication date

27.01.2024

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

archeology, philosophy, linguistics, history, culture and religion studies, arts studies, literary studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 350 KB

Article

Number of views:157

Number of downloads:99

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The article reflects on the relationship between the categories of progress and modernization, and discusses their limitations exposed in Stanisław Lem’s reflection. The subject of the analysis is Lem’s late novel "Observation on the Spot", as well as his essays and discursive statements dealing with the issue of technological development and civilization progress (with all the positive and negative consequences of this process). Lem’s views on the above-mentioned issues are then set against the main theses of two lectures on technology that Martin Heidegger gave in the 1950s.

Bibliography

Barański Janusz, Antropologia techniki, „Kultura Współczesna” 2008, nr 3, s. 22–42.

Brzostek Dariusz, Lęk przed maszyną i lęk (z) maszyny. Sztuczna inteligencja i technolęki Stanisława Lema, „Kultura Współczesna” 2018, nr 2, s. 13–24.

Ciepiał Lech, Idea postępu w koncepcjach futurologów, „Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych” 2012, t. 24, s. 185–205.

Hanuszewicz Stanisław, O racjonalną krytykę racjonalizmu krytycznego – teoria postępu naukowego w ujęciu Popperowskiego racjonalizmu krytycznego, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce” 2011, nr 48, s. 95–110.

Heidegger Martin, Pytanie o technikę, w: idem, Odczyty i rozprawy, przeł. Janusz Mizera, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia 2007.

Heidegger Martin, Wyzwolenie, przeł. Janusz Mizera, Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszyński 2001.

Lem Stanisław, Fantastyka i futurologia, wydanie I elektroniczne, t. 1, Warszawa: Agora SA 2009.

Lem Stanisław, Lube czasy, Kraków: Wydawnictwo Znak 1995.

Lem Stanisław, Powrót z gwiazd, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2021.

Lem Stanisław, Tajemnica chińskiego pokoju, Kraków: Wydawnictwo Universitas 1996.

Lem Stanisław, Wizja lokalna, wydanie I elektroniczne, Warszawa: Agora SA 2012.

Leszczyńska Małgorzata, Modernizacja i rozwój społeczny w perspektywie teorii socjologicznych, „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy” 2012, nr 25, s. 30–39.

Leś Mariusz M., Topos utopii a topologia narracji, „Ethos” 2014, nr 3, s. 135–155.

Maj Krzysztof M., Utopia, czyli tam i z powrotem. O założeniach światotwórczych narracji eu- i dystopijnych, „Wielogłos” 2014, nr 3, s. 37–49.

Maślanka Tomasz, Korzenie technicznego myślenia w filozofii Martina Heideggera, „Prawo i społeczeństwo” 2004, nr 1, s. 169–178.

Mizińska Jadwiga, Autokreacja – utopia samego siebie, „Ethos” 2014, nr 3, s. 247–260.

Niemczuk Andrzej, Analiza krytyczna idei postępu historycznego, „Kultura i wartości” 2014, nr 2, s. 7–20.

Toffler Alvin, Trzecia fala, przeł. Ewa Woydyłło, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1986.

Wójcik Bartosz, Dialektyka utopii, „Estetyka i Krytyka” 2014, nr 4, s. 49–72.

Żegleń Urszula M., Potrzeba i perspektywy badań naukoznawczych w świetle dynamicznego rozwoju nauki i technologii, „Zagadnienia naukoznawstwa” 2017, nr 2, s. 157–184.