Humanities Review
en
Humanities Review

Nowa Polska na pustyni i czuły kolonizator. Dwie literackie fantazje kolonialne jako plan (prawie) pacyfistyczny

2022, 66, No. 2

Jerzy Stachowicz

0000-0001-9179-128X

Warsaw University

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2022-2.3

Publication date

16.01.2023

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 339 KB

Article

Number of views:100

Number of downloads:47

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The paper examines science fiction literature as one of the sources of Polish colonial discourse. Polish SF literary colonies are not only the result of the intense ideological activity of the Maritime and Colonial League but – like many works of literature of the interwar period – are deeply rooted in the concepts of the 19th century. The literary colonies were frequently variations on the project of rebuilding the Polish state and nation beyond the existing borders, proclaimed, among others, by Piotr Wereszczyński in the 1870s. A project that, at least declaratively, was to be a kind of peaceful alternative to bloody national uprisings.

Keywords:

Bibliography

B.M., Problem kolonij – to problem Afryki, „Morze” 1938, nr 12, s. 9.

Barbrook Richard, Przyszłości wyobrażone. Od myślącej maszyny do globalnej wioski, przeł. Jan Dzierzgowski, Warszawa: Muza 2009.

Budrewicz Tadeusz, Polska w roku 2008 – wizja Bolesława Prusa, w: Bolesław Prus: pisarz nowoczesny, red. Jakub A. Malik, Lublin: Wydawnictwo KUL 2009.

Engelking Anna, „Poleszuk” nieoswojony. Wokół funkcji chłopskości w konstruowaniu polskości, „Teksty Drugie” 2017, nr 6.

https://doi.org/10.18318/td.2017.6.5

Feldman Wilhelm, Dzieje polskiej myśli politycznej w okresie porozbiorowym, t. 2 (Od roku 1863 do końca XIX w.), Kraków: „Książka” 1919; https://polona.pl/item/dzieje-polskiej-mysli-politycznejw-okresie-porozbiorowym-t-2-od-roku-1863-do-konca,ODk3Njg4ODg/127/#info:metadata.

Fiktus Paweł, „Nowa Polska” w polskiej myśli kolonialnej do 1939 r., w: Acta Erasmiana, t. 2, red. Mirosław Sadowski, Piotr Szymaniec, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski 2012.

Forajter Wacław, Kolonizator skolonizowany. Przypadek Sygurda Wiśniowskiego, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2014.

Haska Agnieszka, Jerzy Stachowicz, Śniąc o potędze, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury 2012.

Haska Agnieszka, Jerzy Stachowicz, W poszukiwaniu nowoczesności, czyli Polska wyobrażona, „Kultura Popularna” 2015, nr 4 (46).

https://doi.org/10.5604/16448340.1206485

Kowalski Marek Arpad, Dyskurs kolonialny w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa: DiG 2009.

Kruk J. [Edward Krüger], Ludzie elektryczni. Powieść fantastyczna, Warszawa: „Świat” 1912.

Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Wiek XIX. Wynalazek. Wstępne rozpoznanie, w: Praktyka – utopia – metafora. Wynalazek w XIX wieku, red. Joanna Kubicka, Małgorzata Litwinowicz-Droździel, Warszawa: Convivo i IKP UW 2016.

Loomba Ania, Kolonializm/Postkolonializm, przeł. Natalia Bloch, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2011.

Mochnacki Maurycy, O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym, w: idem, Rozprawy literackie, oprac. Mirosław Strzyżeski, Wrocław: Ossolineum 2000.

Orłowski Witold M., Inna Polska? 1918–2018: alternatywne scenariusze naszej historii, Poznań: Rebis 2018.

Pankiewicz Michał, O Polskę kolonialną, „Morze” 1934, nr 8–9.

Polak Józef, Krótki przyczynek do dziejów pacyfizmu w Polsce, Warszawa: Komitet Organizacyjny XXVI Międzynarodowego Kongresu Pokoju 1928.

Prus Bolesław, Zemsta, w: Agnieszka Haska, Jerzy Stachowicz Śniąc o potędze, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury 2012.

Puchalski Piotr, Poland in Colonial World Order. Adjustmenst and Aspirations 1918–1939, New York–London: Routledge 2022.

https://doi.org/10.4324/9781003131663

Said Edward, Orientalizm, przeł. Monika Wyrwas-Wiśniewska, Poznań: Zysk i S-ka 2005.

Sykulski Leszek, Wokół projektu politycznego Piotra Aleksandra Wereszczyńskiego. Przyczynek do historii eskapizmu polskiego, w: Dylematy polityczne Polaków w XIX i XX wieku, red. Tomasz Nodzyński, Warszawa: Śląskie Towarzystwo Naukowe im. Michała Grażyńskiego 2007.

Szacki Jerzy, Spotkania z utopią, Warszawa: Sic! 2000.

Szczerski Andrzej, Modernizacje. Sztuka i architektura w nowych państwach Europy Środkowo-Wschodniej 1918–1939, Łódź: Muzeum Sztuki w Łodzi 2010.

Szleszyński Bartłomiej, Kolonialne fantazje i kolonialne koszmary w „Zemście” Bolesława Prusa, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2014, rok 7 (49).

Szolc-Rogoziński Stefan, Odczyt Stefana Szolca-Rogozińskiego o ekspedycyi wyruszającej dla odszukania zachodnio-afrykańskich jezior, „Słowo”, nr 25–27, 01–04.02.1882.

Wereszczyński Piotr Aleksander, List otwarty względem osady Polskiej niezależnej w Oceanii skreślił Korczak, Kraków 1875.

Wereszczyński Piotr Aleksander, Odezwa do Polaków i Polek, Paryż 1874.

Similar publications