Humanities Review
en
Humanities Review

Człowiek podziemny w prozie konfesyjnej oraz wspomnieniowej Fiodora Dostojewskiego i Marii Komornickiej. Przypadek "Notatek z podziemia" i "Biesów"

2021, 65, No. 3

Aleksandra Anna Kargol

0000-0002-2117-4048

Warsaw University

DOI

10.31338/2657-599X.ph.2021-3.1

Publication date

18.12.2021

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

arts and humanities

Discipline

philosophy, history, archeology, linguistics, literary studies, culture and religion studies, arts studies, polish studies

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 289 KB

Article

Number of views:120

Number of downloads:28

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

This paper considers the idea of an underground man. It attempts to answer why writers reach for such a type of heroes and their position in the face of contemporary novel solutions. Maria Komornicka and Fyodor Dostoyevsky see in fallen individuals a source of creative inspiration. The confessional prose of these writers is an attempt to talk about the nihilist heroes who have chosen to live in a place of the metaphorical underground. The underground space becomes a construct of these works, and it is also a symbolic place where individuals desire chaos and darkness. The heroes of Demons and Notes from the Underground escape from where “everyone” lives and go underground, devoting themselves to underground mysticism because only such space protects them against the total collapse of the universe. Underground imagery governs the research process and shows how it determines the structure of a work and influences the methodology and ways of reading these works.

Keywords:

Bibliography

Abassy Małgorzata, "Podziemie" jako fenomen kulturowy. Notatki z podziemia Fiodora Dostojewskiego, "Przegląd Rusycystyczny" 2008, nr 3.

Bachtin Michaił, Słowo w dziele Dostojewskiego, przeł. Danuta Ulicka, w: Poetyka 2, red. Danuta Ulicka, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2000.

Boniecki Edward, Modernistyczny dramat ciała. Maria Komornicka, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 1998.

Borkowska Grażyna, Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 1996.

Dostojewski Fiodor, Notatki z podziemia. Gracz, przeł. Gabriel Karski, Władysław Broniewski, Warszawa: Wydawnictwo Puls 1992.

Drwięga Marek, Człowiek w filozofii Martina Heideggera, "Kwartalnik Filozoficzny" 2012, t. 40, z. 3.

Girard René, Pragnienie trójkątne, https://www.academia.edu/35659704/Girard_Rene__Pragnienie_tr%C3%B3jk%C4%85tne [dostęp: 23.05.2020].

Girard René, Prawda powieściowa i kłamstwo romantyczne, przeł. Karolina Kot, Warszawa: Wydawnictwo KR 2001.

Girard René, Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, przeł. Ewa Burska, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX 2002.

Januszkiewicz Michał, W horyzoncie nowoczesności: antybohater jako pojęcie antropologii literatury, "Teksty Drugie" 2010, nr 3.

Jewdokimow Dorota, Człowiek przemieniony. Fiodor M. Dostojewski wobec tradycji Kościoła Wschodniego, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2009.

Kaczyński Maciej, Czy podmiotowość jest przeklęta? Piekło nowoczesności według René Girarda, "Teksty Drugie" 2003, nr 2-3.

Kłosińska Krystyna, Powieści o "wieku nerwowym", Katowice: Wydawnictwo Śląsk 1988.

Komornicka Maria, Biesy, w: eadem, Utwory poetyckie prozą i wierszem, oprac. Maria Podraza Kwiatkowska, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1996.

Komornicka Maria, Listy, zebrał i opracował Edward Boniecki, Warszawa: Muzeum Historyczne Warszawy 2010.

Kościołek Anna, "Dziennik pisarza" Fiodora Dostojewskiego. Próba monografii, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2000.

Krasucka Katarzyna, Człowiek - odtwórca czy twórca wartości? Dostojewski, Bierdiajew, Bachtin, "Przegląd Wschodnioeuropejski" 2017, t. 8/2.

https://doi.org/10.31648/pw.3595

Kristeva Julia, Problemy strukturowania tekstu, przeł. Wiktoria Krzemień, "Pamiętnik Literacki" 1972, z. 3 (63).

Kruszelnicki Michał, "Bardzo nieliczni czują, że ich życie nie jest życiem, lecz śmiercią". F. Dostojewski i L. Szestow wobec idei szczęścia i egzystencjalnej satysfakcji, "Analiza i Egzystencja" 2016, nr 33.

https://doi.org/10.18276/aie.2016.33-01

Kruszelnicki Michał, Dostojewski. Konflikt i niespełnienie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2017.

Lisowska Katarzyna, Ciało, duch i płeć w poezji Komornickiej, "Ogrody Nauk i Sztuk" 2011, nr 1.

https://doi.org/10.15503/onis2011.349.356

Matuszek Gabriela, O ironii w "Biesach" Marii Komornickiej, "Wielogłos" 2017, nr 2.

Matuszek Gabriela, Strącona bogini - Inna od siebie, "Teksty Drugie" 2017, nr 5.

https://doi.org/10.18318/td.2017.5.14

Pawłowska-Jądrzyk Brygida, Kryzys dyskursu miłosnego (Beckett i Dostojewski), "Tekstualia" 2010, nr 1.

Przybylski Rafał, Dostojewski i "Przeklęte problemy", Warszawa: Wydawnictwo Sic! 2010.

Ratuszna Hanna, "Harfa Orfeusza" - uwagi na marginesie twórczości Marii Komornickiej, "Gdańskie Czasopismo Humanistyczne" 2015, nr 4.

Sajewska Dorota, "Chore sztuki" - choroba, tożsamość, dramat. Przemiany podmiotowości oraz formy dramatycznej w utworach scenicznych przełomu XIX i XX wieku, Kraków: Księgarnia Akademicka 2004.

Skalińska Ewangelina, Polifonia powieści Dostojewskiego a zagadnienie wielogłosowości poezji Norwida, "Colloquia Litteraria" 2012, nr 2.

https://doi.org/10.21697/cl.2012.2.06

Szestow Lew, Dostojewski i Nietzsche. Filozofia tragedii, przeł. Cezary Wodziński, Warszawa: Czytelnik 1987.

Woźny Aleksander, Jak (można) czytać "Problemy poetyki Dostojewskiego": z zagadnień socjologii metodologii tekstu literaturoznawczego, "Pamiętnik Literacki" 1989, z. 3 (80).

Wroński Jakub, Zagadnienie tworzenia w filozofii Fryderyka Nietzschego, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica" 2007, nr 19/20.

Wysłouch Seweryna, Zmagania z przestrzenią, "Teksty" 1981, nr 6.

Similar publications