Przegląd Humanistyczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Humanistyczny

Ale na razie tu cisza” – fotografie sprzed katastrofy w wybranych zapisach literackich (Stefan Chwin, Ryszard Kapuściński, Wisława Szymborska)

2020, 64, Numer 1

Magdalena Strąk

0000-0001-9934-1865

Uniwersytet Warszawski

DOI

10.32798/2657-599X.ph.2020-1.5

Data publikacji

13.05.2020

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

obszar nauk humanistycznych

Dyscyplina

filozofia, historia, archeologia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, polonistyka

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 280 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:176

Liczba pobrań:15

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The work aims to show a peculiar perspective of looking at photographs taken on the eve of the broadly understood disaster, which is specified in a slightly different way in each of the literary texts (Stefan Chwin’s autobiographical novel Krótka historia pewnego żartu [The brief history of a certain joke], a poem by Ryszard Kapuściński Na wystawie „Fotografia chłopów polskich do 1944 r.” [At an exhibition “The Polish peasants in photographs to 1944”] and Wisława Szymborska’s Fotografia z 11 września [Photograph from September 11]) – as death in a concentration camp, a general concept of the First World War or a terrorist attack. Upcoming tragic events – of which the photographed people are not yet aware – become for the subsequent recipient an inseparable element of reality contained in the frame. For the later observers, privileged with time perspective, the characters captured in the photograph are already victims of the catastrophe, which in reality was not yet recorded by the camera. It is a work about coexistence of the past and future in the field of photography.

Słowa kluczowe:

photography,time perspective,Chwin,Kapuścinski,Szymborska,Barthes,Sontag,war,memories

Bibliografia

Barthes Roland, Światło obrazu. Uwagi o fotografii, tłum. Jacek Trznadel, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia 2008.

Bazin André, Ontologia obrazu fotograficznego, w: Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, red. Małgorzata Bogunia-Borowska, Piotr Sztompka, tłum. Bolesław Michałek, Kraków: Znak 2012, s. 423–425.

Berger John, Fotografie cierpienia, w: idem, O patrzeniu, tłum. Sławomir Sikora, Warszawa: Fundacja Aletheia 1999.

Chwin Stefan, Krótka historia pewnego żartu, Gdańsk: Tytuł 2007.

Czermińska Małgorzata, Ekfrazy w poezji Wisławy Szymborskiej, „Teksty Drugie” 2003, nr 2/3, s. 230–242.

Gralewicz-Wolny Iwona, Poetka i świat. Studia i szkice o twórczości Wisławy Szymborskiej, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2014.

Kapuściński Ryszard, Na wystawie „Fotografia chłopów polskich do 1944 r.”, w: idem, Notes, Warszawa: Czytelnik 2005.

Kaumkötter Jürgen, Śmierć nie ma ostatniego słowa: sztuka w tragicznych latach 1933–1945, tłum. Bogdan Baran, Kraków: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej 2015.

Kisiel Joanna, Chwile ulotne. O poezji Ryszarda Kapuścińskiego, Katowice: Studio Noa 2009.

Ligęza Wojciech, O poezji Wisławy Szymborskiej: świat w stanie korekty, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2002.

Łebkowska Anna, Empatia. O literackich narracjach przełomu XX i XXI wieku, Kraków: Universitas 2008.

Pontremoli Edouard, Nadmiar widzialnego: fenomenologiczna interpretacja fotogeniczności, tłum. arian Leon Kalinowski, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2006.

Rouillé André, Część VI. Fotografia: pomiędzy, w: idem, Fotografia. Między dokumentem a sztuką

współczesną, tłum. Oskar Hedemman, Kraków: Universitas 2007.

Sontag Susan, O fotografii, tłum. Sławomir Magala, Kraków: Karakter 2009.

Sontag Susan, Widok cudzego cierpienia, tłum. Sławomir Magala, Kraków: Karakter 2010.

Stiegler Bernd, Obrazy fotografii. Album metafor fotograficznych, tłum. Joanna Czudec, Kraków: Universitas 2009.

Szymborska Wisława, Fotografia z 11 września, w: eadem, Chwila, Kraków: Znak 2002.

Zalewski Cezary, Wojna z fotografii. Funkcja zdjęć w literaturze o czasie zagłady; Terror (z) fotografii. Nowoczesna przemoc w ujęciu Rafała Wojaczka i Wisławy Szymborskiej, w: idem, Pragnienie, poznanie, przemijanie. Fotograficzne reprezentacje w literaturze polskiej, Kraków: Universitas 2010.

Podobne publikacje