Nazwy syfilisu w dawnej polszczyźnie
2017, 61, Numer 3
Uniwersytet Śląski, Wydział Filologiczny
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 212 KB
Liczba wyświetleń:201
Liczba pobrań:33
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
In the article, the olden names of daglock from 15th to 19th century timeline were analysed and collected from all available lexicographical sources. The material was ordered based upon the ‘word-form’ structure and the etymology of researched appellations. It turned out that particular units were created in correlation with four primary senses such as: 1. ‘the symptoms of syphilis’, 2. ‘the place of epidemic pandemic’, 3. ‘the carrier with syphilis’, 4. ‘mythological creature causing syphilis’. Among forty two investigated units, currently only two are preserved: kiła and tryper. It can be acknowledged that the main causes of this phenomenon are medicine evolution and inhibition of the epidemic of syphilis as a primary principle of medical intervention. The dominating factor in this sketch is the analysis of contexts in which they were situated. The author examines the names with the meaning ‘syphilis’ in the history of the Polish language. Upon the statement of using this word in the dictionary registering the Old Polish, we can deduce the meaningful value of it in the given time.
Bibliografia
Engelking Anna, Istota i ewolucja eufemizmów (na przykładzie zastępczych określeń śmierci), „Przegląd Humanistyczny” 1984, z. 4, s. 115–129.
Friedelówna Teresa, Kategoria plurale tantum w języku polskim, Toruń: PWN 1968.
Kleszczowa Krystyna, Gasnące słowa, „Prace Filologiczne” 2000, t. 45, s. 265–274.
Krótki Zuzanna, Z historii leksemów: gzić się, grzać się, parzyć się, bzykać się, „Adeptus” 2016, nr 8, s. 80–92.
Kwiatkowska Barbara, Mieszkańcy średniowiecznego Wrocławia. Ocena warunków życia i stanu zdrowia w ujęciu antropologicznym, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2005.
Łyskanowski Marcin, Gwiazda doktora Oczki, Warszawa: Czytelnik 1977.
Kazimierz Moszyński, Kultura ludowa Słowian, cz. 2, Kultura duchowa, z. 1, Kraków: Polska Akademia Umiejętności 1934.
Pastuchowa Magdalena, Ukryte dziedzictwo: ślady dawnej leksyki w słownictwie współczesnej polszczyzny, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2008.
Stapiński Andrzej, Wybrane problemy seksuologii i chorób wenerycznych, Warszawa: PZWL 1974.
Vigarello Georges, Historia zdrowia i choroby. Praktyki sanitarne od średniowiecza do współczesności, przeł. Małgorzata Szymańska, Warszawa: Aletheia 2011.
Widłak Stanisław, Tabu i eufemizm w językach nowożytnych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” 1963, t. 22, s. 89–102.
Quétel Claude, Niemoc z Neapolu, czyli historia syfilisu, przeł. Zofia Podgórska-Klawe, Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1991.
EWAL – Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, red. Albert L. Lloyd, Rosemarie Lühr, t. 1–4, Göttingen–Zürich 1988–2009.
SBań – Andrzej Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2000.
SBor – Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2005.
SBr – Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków: Wiedza Powszechna 1927.
SJPXVII – Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku, red. Włodzimierz Gruszczyński, Polska Akademia Nauk, online: http://sxvii.pl.
SL – Samuel Bogumił Linde, Słownik języka polskiego, Warszawa 1807–1814.
SSław – Franciszek Sławski, Słownik etymologiczny języka polskiego, t. 1–5, Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego 1952–1982.
SStp – Słownik staropolski, red. Stanisław Urbańczyk, t. 1–11, Warszawa–Wrocław–Kraków: IJP 1966–2000.
SWil – Słownik języka polskiego, red. Aleksander Zdanowicz i in., t. 1–2, Wilno: wydany staraniem i kosztem Maurycego Orgelbranda 1861.
SXVI – Słownik polszczyzny XVI wieku, red. Maria Renata Mayenowa, Wrocław–Warszawa–Kraków: Ossolineum 1966.
USJP – Stanisław Dubisz, Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2003.